Categorie archief: Nieuws

Luiemotte, luiezotte, op goan stoan!

Op dinsdag 1 mei is het weer zover: Luiemotte. Langzamerhand wordt het dus tijd om plannen te gaan maken en aan de slag te gaan.

Volgens de traditie wordt dit feest gevierd op de eerste dag van mei. Al sinds mensenheugenis is het de gewoonte dat dan in de vroege ochtend de kinderen met de Luiemottes door de straten van Genemuiden trekken. Met hun gebel en gezang wekken zij de langslapers en roepen hen op uit bed te komen. Ook dit jaar zal de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden deze traditionele voorjaarsviering organiseren.

Om het maken van een Luiemotte te stimuleren, zijn de regels eenvoudig. Maak het niet te ingewikkeld, dat deed men vroeger ook niet. Een Luiemotte maken is niet zo moeilijk als het lijkt: de basis wordt gevormd door een ladder met daaroverheen een wit laken. Verder kan er wat gaas of een gebogen buis worden gebruikt om wat vorm aan het geheel te geven.

Het belangrijkste is echter de versiering. Omdat het om een lentefeest gaat, moet die voor een deel uit weidebloemen bestaan. Maar ook ander natuurlijk materiaal mag gebruikt worden. Een enkel lint, slinger of iets dergelijks is ook geen probleem.

Er wordt een klein kind (of een pop) meegedragen (vroeger was dit een langslaper die hiervoor uit zijn bed werd gehaald), want de luilakken worden immers gemaand om op te staan! Je kunt zelf bepalen hoe lang je een Luiemotte maakt (lange of korte ladder). Rond een Luiemotte moeten niet teveel kinderen lopen. Een lange Luiemotte telt maximum acht personen. Als men een korte Luiemotte maakt, moet het aantal deelnemers hierop aangepast worden. Er zijn geen regels welke kleding de deelnemers moeten dragen. Men kan dat zelf bepalen. Er worden geen prijzen toegekend. Iedere deelnemer wordt op dezelfde manier beloond!

Op de ochtend van dinsdag 1 mei mogen de Luiemottes vanaf 7.00 uur vrij door Genemuiden trekken. Om half acht moeten ze zich melden bij de controlepost bij groentewinkel De Lange aan de Prinses Irenestraat. Rond kwart voor 8 verzamelen de Luiemottes zich op de Kaai, voor ’t Olde Staduus. De deelnemers krijgen daar een versnape­ring.

’s Avonds om zeven uur verzamelen de Luiemottes zich bij het Historisch Centrum Genemuiden. Verwacht wordt dat de deelnemers hierna met de Luiemotte een rondgang maken door De Meente.

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft al een aantal enthousiastelingen gesproken over het maken van een Luiemotte en ziet ook jullie Luiemotte graag op dinsdag 1 mei aanstaande!

Kijk hier hoe je een Luiemotte maakt!:

  • klik hier voor de handleiding
  • klik hier voor de fotogalerij
  • klik hier voor een film van het maken van een Luiemotte in 2015

 

13 April: Veurleezn op Zolder 2018

Op D.V. vrijdag 13 april organiseert de Gællemuniger Taelkrink weer de traditionele voorleesavond onder het motto: “Veurleezn op zolder”.

Afbeeldingsresultaat voor veurleezn op zolder

Voor de pauze zullen de verschillende Taelkrinkers voor het voetlicht komen met eigen (streektaal)werk: verhalen en/of gedichten in het Genemuider dialect.

Na de pauze is er dan weer het inmiddels bekende open podium! Ook niet-taelkrinkers kunnen dan hun verhalen en gedichten laten horen. Er gelden drie regels: de bijdrage moet in de streektaal zijn geschreven, de voorlezer moet het zelf geschreven hebben en om organisatorische redenen mag een bijdrage niet langer duren dan 10 minuten. Hoewel niet verplicht zou het wel prettig zijn als bezoekers, die tijdens het open podium wat voor willen lezen, dat vóór 12 april al even telefonisch laten weten aan bij Riek van der Wulp (tel. 0578-692561).

‘Veurleezn op zolder’  wordt gehouden in het Tapijtmuseum (Klaas Benninkstraat 2a) en de aanvang is om half acht. Vanaf 19.00 uur is de zaal open en is er koffie verkrijgbaar. De toegang is gratis; wel is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.

De Taelkrink hoopt weer op een goede belangstelling en veel verborgen talent!

Indrukwekkende avond over ‘een stad die reert…..’

Presentatie van de Stadsbrand van 1868 De herdenking van de grote stadsbrand van 150 jaar geleden leverde donderdagavond een volle zaal De Stadskamp in De Meente op. De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden (waaronder de Taelkrink) reconstrueerde daarin de ramp die op Biddag 1868 een derde van Genemuiden in as legde. Genemuiden ‘reerde’ en die tranen bleven nog lang stromen.

Aan het einde van zaterdagavond 11 maart brak brand uit bij Bakker Gerrits van Dijk. Voordat Genemuiden het door had, grepen de vlammen zeker twintig woningen. De brand was overal en leidde tot paniek onder de bewoners. Ze vluchtten naar de haven en het Veerhuis, waar de gewonden en ontheemden werden opgevangen en verzorgd. Ook het gebouw bij de pont moest nat worden gehouden, omdat grote stukken vuur het veer bereikten. Sterker nog: zelfs in het Ambt Vollenhove vielen herinneringen aan de allesvernietigende brand neer.

Leden van de Taelkrink zetten de gruwelijke sfeer donderdagavond op indrukwekkende wijze neer. Ze kropen in de huid van burgemeester Hulst, dominee Leemans, de postbode en mevrouw Breman, die bijna haar maand oude zoontje Harm verloor. Die bracht ze in veiligheid bij een schipper in de haven, die vervolgens niet door had dat hij een baby moest verzorgen. Hij gooide het ‘pakketje’ in het ruim, waar moeder Breman later haar zoon leven terug vond. Harm Breman is de opa van de grondleggers van het huidige Breman-concern. Zo lang geleden is de ramp kortom nog niet.

De brand legde uiteindelijk 140 gebouwen en 39 hooibergen in de as, zeshonderd mensen raakten dakloos. Een enorm aantal, want Genemuiden had toen nog slechts ruim 2300 bewoners. Het nablussen duurde nog de hele maand maart. Een periode waarin Nederland zich ook ontfermde over het lot van het stadje. Overal werden inzamelingsacties gehouden, al sloeg het mededogen later enigszins om. In sommige media verschenen artikelen over de schuldvraag: Genemuiden zou slecht voorbereid zijn geweest op het vuur en ook niet erg open gestaan hebben voor hulp.

Ook in Genemuiden bogen mensen zich over de schuldvraag. De vingers, en meer, wezen naar bakker Van Dijk die het vuur zou hebben aangestoken. Tot die conclusie kwam justitie echter nooit. Van Dijk is vermoedelijk niet lang meer bakker geweest, want enige jaren later vulde hij als beroep ‘veehouder’ in toen hij in Wanneperveen het overlijden van een dochtertje meldde bij de burgerlijke stand. Genemuiden was nog lang in shock. De jaren naar de brand waren er regelmatig onlusten in de stad, onder meer toen de gemeente Het Weeshuis bouwde. Dat werd gezien als een prestigeproject in een tijd dat er wel andere zorgen leefden onder de bevolking.

Ergernis was er ook over het ramptoerisme. Ondernemers organiseerden zelfs ‘stoombootreizen’ naar de stad die zo ongenadig getroffen was door het vuur. Ook op zondag trokken ramptoeristen naar Genemuiden. Vreemde gezichten in de stad bleven komen. Honderden bouwvakkers uit het hele land hielpen bijvoorbeeld met de wederopbouw. Die ging wonderbaarlijk snel: al in mei zaten de eerste woningen weer onder dak en aan het einde van het jaar kon zelfs de gemeenteraad alweer vergaderen in het nieuwe stadhuis.

De herinneringen aan de vlammenzee bleef echter nog lang in de hoofden van de Genemuidenaren. De stad huilde. Hoe dat moet hebben gevoeld, maakten de leden van de Taelkrink donderdag knap duidelijk.

Tekst, met dank aan GenemuidenActueel.nl

Voor foto’s van deze avond van Breman.net, klik hier

Braand!

Op donderdag 8 maart aanstaande herdenkt de St. Vrienden van Oud Genemuiden de grote stadsbrand van 150 jaar geleden met een avondvullend programma: ‘Braand!’ De Taelkrink en medewerkers van het Historisch Centrum Genemuiden zullen met verhalen, liederen, beelden en toelichting een compleet beeld schetsen van wat er die rampnacht (en daarna) allemaal is gebeurd in Genemuiden.

Uit oude bronnen, krantenartikelen en archiefmateriaal is een nauwkeurig verloop samengesteld van de gebeurtenissen, die uiteindelijk een groot deel van Genemuiden verwoestten. Door een grauw decor en speciale effecten wanen de aanwezigen zich in het Genemuiden van 1868. Voor de pauze zal een streektaal-verteller de aanwezigen dan van uur tot uur meenemen door één van de zwartste nachten uit de Genemuider geschiedenis. De verteller wordt regelmatig onderbroken door een ‘ooggetuige’, die komt vertellen wat hem of haar die nacht is overkomen. De verhalen zullen worden afgewisseld met speciaal voor deze gelegenheid geschreven liederen, gezongen en begeleid door plaatselijke streektaalartiesten, o.a. Jan Last, Jenny van der Stelt en Wout Bekendam.

Na de pauze wordt er een meer feitelijke toelichting gegeven op allerlei aspecten van de brand. Verlucht met fotomateriaal via de beamer zullen medewerkers van het HCG nader ingegaan op allerlei zaken als de omvang van de schade, de brandbestrijding en uiteindelijk ook de wederopbouw.

De avond zal plaatsvinden op donderdag 8 maart in zaal De Stadskamp in de Meente. Aanvang 19.30 uur en de toegang is gratis. Wel is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.

De restauratie van het oude torenuurwerk gaat beginnen!

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft eerder dit jaar plannen bekendgemaakt om het oude ambachtelijke uurwerk uit de toren van de Grote Kerk te laten restaureren. De oude Sint Nicolaaskerk is in 1882 volledig verwoest door brand. In 1883 zijn de huidige kerk en de toren gebouwd in neo gotische stijl. Onderdeel van deze bouw was het plaatsen van de klokken en het uurwerk. In 1949 werd het uurwerk uit de toren gehaald op het moment dat een elektrisch uurwerk werd geplaatst en de wijzerplaten van het muurwerk boven de galmgaten verplaatst werden naar de torenspits. Het oude uurwerk is vervolgens jarenlang opgeslagen geweest op de oude gemeentewerf. Sinds 1 januari 1975 heeft het Historisch Centrum Genemuiden, onderdeel van de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden, het oude torenuurwerk in beheer.

In de afgelopen maanden heeft de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden subsidies/financiële bijdragen van  instellingen en bedrijven ontvangen. Hoewel deze bijdragen nog niet voldoende zijn om de kosten van de restauratie en ingebruikstelling te kunnen betalen, is al wel opdracht gegeven om het uurwerk te laten restaureren. Toine Daelmans Klokken & Uurwerken uit Lierop zal de restauratiewerkzaamheden gaan uitvoeren. Dit gebeurt met behulp van een speciaal hiervoor geschreen restauratiebestek en onder toezicht van de proffesionele Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk. Het uurwerk is donderdagmiddag 23 november opgehaald door Daelmans. De restauratie vindt plaats in de werkplaats in Lierop (bij Eindhoven).

Na restauratie krijgt het oude torenuurwerk (met een grote wijzerplaat om de tijd aan te geven) een mooie zichtbare plek  in de hal op de 1e verdieping van ’t Olde Staduus.

Klik hier voor de fotogalerij op Breman.net

Een boeiende avond : de kruidnagel verbindt Geelmuiden met Genemuiden

“Dit hele kleine bloemetje heeft ervoor gezorgd dat wij hier vanavond bij elkaar zijn: de kruidnagel.” Henk Schuurman openbaarde vrijdagavond al snel de aanleiding voor de ‘avond van Henk en Henk’ in de garfkamer. Dat was de werknaam voor de avond die de stichting Vrienden van Oud Genemuiden voor vrijdag organiseerde.

Schuurman is van 1991 tot 1996 werkzaam geweest als zendeling in Noord-Halmahera. Dat ligt, vanuit Genemuiden, bezien op een steenworp afstand van Geelmuiden. Maar er zit nog wel een afstandje tussen, vertelde Schuurman. “Ongeveer van Leeuwarden naar Maastricht.” Desondanks was Schuurman nooit in Geelmuiden, wat eigenlijk twee eilanden zijn. Groot-Geelmuiden en Klein-Geelmuiden liggen allebei in Zuid-Halmahera. “Ik ben er weleens langsgevaren.”

De cultuur, denkt Schuurman, zal toch veelal hetzelfde zijn. Als zendeling ontdekte hij daarin een groot verschil met de Nederlandse: Het is minder individueel. “Alles doe je daar als groep. Je gaat met elkaar naar de kerk, je gaat met elkaar naar Bijbelstudie. Eigenlijk is het zo dat je niet persoonlijk kiest.”

Hele dorpen kwamen bij elkaar om hun godsdienst te kiezen. “Het ene dorp werd moslim, het andere dorp protestants.” Zelfs het huwelijk is niet persoonlijk: “Het is geen verbintenis tussen man en vrouw, maar tussen twee families.”

Maar het was de kruidnagel die Genemuiden verbindt met Geelmuiden. Columbus ontdekte Amerika op zijn zoektocht naar dit ‘bloemetje’. Dat was ook in Indonesië te vinden, waar dus de ‘Hollanders’ terechtkwamen. Na de handelaren volgden ook de zendelingen.

Hendrik van Dijken was de eerste. “Ik ben er nog steeds trots op dat hij de eerste Hendrik was die er kwam, in 1866, en ik de laatste Hendrik”, maakte Schuurman een kwinkslag. Met net zo’n kwinkslag liet hij diverse voorwerpen uit de Indonesische cultuur zien. Gera Pleijsier, uit de zaal geroepen, werd omgetoverd tot een typische Indonesische vrouw: met mand op de rug.

Terug naar Genemuiden. Dat had oorspronkelijk de naam Geelmuda, of ook wel: Geelmuiden. Oud-plaatsgenoot en voormalig zendeling Henk van der Steeg had wel een idee hoe die naam ook in Indonesië terechtkwam. “Een eilandje met de naam Geelmuiden is best bijzonder.  Ik stel me zo voor dat er een schipper langsvoer, die misschien wel uit Genemuiden kwam. En het kan maar zo zijn dat het eiland hem aan Genemuiden deed denken. Dat hij het daar zag met de bomen en dacht: ‘t lijkt de kaai wel.”

En dat de naam niet identiek is, valt ook te verklaren. “We praten zelf ook over Gaellemuun. Niks proatn over Genemuden of Genemuun, ’t is Gaellemuun.”

Van der Steeg kwam, als zendingspredikant, ook in de buurt van de eilanden Geelmuiden. Tijdens de avond in de garfkamer vertelde hij iets over de geschiedenis van Papoea-Nieuw-Guinea, waar hij werkzaam was. Dominee van der Jagt, afkomstig uit Genemuiden, kocht er ooit twee kinderen vrij.

In 1962 vond in Papoea-Nieuw-Guinea een uittocht van Nederlanders plaats, nadat Nieuw-Guinea losgemaakt werd van Nederland. “Traumatisch”, noemde Van der Steeg die ervaring voor de inboorlingen. In 1969 kwamen Van der Steeg en zijn vrouw in Papoea. Over de zendingshistorie van Papoea overhandigde hij een boek met de naam Vergeten Wereld, dat binnenkort in de Openbare Bibliotheek te vinden is. Siegfried Zölnner scheef dat boek over de eerste ontmoetingen met de Yali’s in het bergland van Papua.

Daar is het nu niet goed gesteld, vertelde de oud-Genemuidenaar. “Dat is een heel verdrietig verhaal. De Papoea’s zijn een minderheid in hun eigen land. Indonesiërs komen er naartoe omdat er veel te verdienen is. Hout wordt er gekapt, goud wordt er gevonden. Wat betekent dat voor de oorspronkelijke bevolking? De voedselvoorziening? Het milieu?” Journalisten krijgen er geen toestemming om hun werk er te doen, zei Van der Steeg. “Daarom weet u hier niets van.”

De verbondenheid met Papoea is er nog steeds. “De kokos, het riet en de biezen, doet allemaal denken aan Genemuiden. En het zingen. Vroeger had je hier de club van licht & donker, die liepen over het diekien en die zongen. Ik hoorde in Papoea twee jongens zingen, dat deed me daaraan denken. Als je in Papoea in de kerk komt, dan doet het je denken in Genemuiden. Zo hartstochtelijk! Zingen, daarvoor leef je.”

Klik hier voor de prachtige fotoserie op Breman.net

 

Zeer geslaagd Genemusiment 2017!

Genemusiment 2017 gaat de geschiedenis in als een geslaagde dag voor de Vrienden van Oud Genemuiden. Helaas was het weer ’s morgens druilerig, echter kwamen er toch geregeld opklaringen. De stadswandeling in de morgen had zo’n 40 deelnemers. De nieuwe expositie over het opzienbarende onderwerp van de eilanden met de naam Geelmuiden trok de hele dag door veel bezoekers. Door het wisselende weer trokken de ‘VOC kramen’ voor het HIstorisch Centrum Genemuiden wat minder bezoek. Hier waren de activiteiten touwslaan, spreukenborden maken (scheepsspreuken) en flessenscheepjes maken te zien. We kijken terug op een mooie dag.

Klik hier voor de foto’s van de plaatselijke pers. Waarvoor dank.

 

Mooie opening expositie ‘Geelmuiden aan de andere kant van de wereldbol’ en presentatie boek

Vrijdagmiddag 15 september is in de Garfkamer naast de Grote Kerk het nieuwe boek ‘Heimwee eilanden’ door Gert-Jan Westhoff gepresenteerd. Hij vertelde het achterliggende verhaal en overhandigde daarna zeezeiler Henk de Velde het eerste exemplaar.
Vervolgens kwam zeezeiler Henk de Velde aan het woord die de aanwezigen meenam op zijn zeereizen en avonturen. Met name de kennismaking met verschillende eilanden en zijn reis door het gebied van Indonesië kwam aan bod.
De Openingshandeling van de expositie is daarna door Henk de Velde verricht bij het Historisch Centrum Genemuiden. Dit vond plaats door het hijsen van de VOC vlag.
Kijk hier voor de foto’s gemaakt door Geallemuun.nl, met dank aan Klaas Noordstra.
De prachtige en bijzondere expositie wordt gehouden op de expositiezolder in het Historisch Centrum Genemuiden en staat opgesteld tot DV 23 december 2017.
 

 

Volop activiteit in het HCG tijdens Genemusiment!

Het Historisch Centrum Genemuiden, aan de Hoek 27, is een museum van formaat…. Tijdens en rond Genemusiment komen daar nog diverse activiteiten bij.

 

Vóór het HCG zijn oude ambachten te zien en staat er een kraam waar men voorwerpen/ producten uit Indonesië kan kopen. Deze ambachten sluiten aan bij de expositie die het museum op de bovenverdieping heeft over een bijzonder gebied in de Noord-Molukken, waar eilandjes liggen met namen als Geelmuiden, Hasselt, IJsselmuiden en Hattem. De expositie krijgt de titel: ‘Geelmuiden aan de andere kant van de wereldbol….’

Verder is er ’s morgens een stadswandeling, waarbij u onder leiding van een gids veel informatie krijgt over (de geschiedenis van) Genemuiden. U komt op plekjes waar u misschien nooit bent geweest. Ook brengt u dan een bezoek aan de oude begraafplaats aan de Blokhuisweg waar u onder andere wordt geïnformeerd over tradities rondom overlijden en begraven.

’s Middags brengen leden van de Taelkrink in de tuin van het HCG verhalen en gedichten in het plaatselijk dialect ten gehore.

In de steeg is te zien hoe vroeger (en misschien door sommigen nu nog wel) de was te drogen werd gehangen aan de “kniepliende”.

Kortom:  volop te ontdekken, zien en beleven.

Prijsuitreiking voor de twee Luiemottes van 2017

Donderdag 11 mei was de prijsuitreiking voor alle deelnemers aan de Luiemotte viering dit jaar. Geen eerste of tweede prijs, maar allemaal de hoofdprijs! Alle kinderen kregen een mooie medaille.

Vroeger ging dat anders, zo vertelde Sijm van Lente. Luiemottes werden steeds groter, en steeds mooier, maar ook steeds moeilijker om te maken. Van Lente liet enkele oude foto’s en boekjes zien met afbeeldingen van Luiemottes uit het verleden.

De Luiemotte is al een oud feest. De herkomst is niet helemaal zeker. Het kan een lente feest van heidense afkomst zijn, maar het kan ook van katholieke afkomst zijn.

Zeker is dat de Luiemotte of luilak viering zoals die hier in Genemuiden word gehouden, nergens zo word gevierd. Sommige plaatsen houden een braderie of soms is het niet meer dan een kwajongensstreek.

Tegenwoordig mogen wij  ons gelukkig prijzen dat er een paar gezinnen in Genemuiden de traditie in eer houden. Vroeger zo wist van Lente van zijn oude moeder deed iedereen mee. Dat was vanzelfsprekend.

Nadat gezamenlijk een video van de Luiemotte is bekeken uit 2005 kregen de kinderen de medailles. Sommigen hadden er al een mooi aantal!

Tekst met dank aan Gaellemuun.nl

Voor een fotoverslag op Geallemuun.nl klik hier

Voor een fotoverslag op Breman.net klik hier