Categorie archief: Dialect

De Taelkrink
In de Taelkrink verenigen zich een tiental actieve schrijvers van het Genemuider dialect. Zij willen het actieve gebruik van de streektaal promoten en de ontwikkelingen ervan vastleggen en bewaren. Zij doen dat niet alleen door het dialect zelf te spreken en te schrijven, maar ook door het uit te dragen door publicaties, via de radio, door streektaalprogramma’s te verzorgen voor bijv. vrouwenverenigingen, door voorlichting te geven op scholen, door dialect-voorleesavonden te verzorgen, mee te werken aan culturele manifestaties enz. Aanspreekpunt voor de Taelkrink is Jannie Bakker, Stuivenbergstraat 5.

Jubileumavond St. Vrienden van Oud Genemuiden

Op donderdag 4 februari viert de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden haar 40-jarig jubileum met een feestelijke publieksavond in de Meente. De Stichting bestaat dit jaar 40 jaar en dat is voor haar aanleiding tot het organiseren van een aantal bijzondere activiteiten: onlangs al de expositie rond de raadstafel, ‘tussen Prul en Pronk’ tijdens de Biestemærk, regelmatig de Stadsdichter en nu dus de jubileumavond.

De avond zal worden geopend door de klederdrachtgroep. Zij brengen een show waarin duidelijk zal worden getoond hoe vroeger niet alleen aan de kleding kon worden afgelezen of men arm of welgesteld was, maar ook of er rouw in de familie was en in grote lijnen ook wat men ging doen: werkkleding was heel anders dan het ‘opknappersgoed’!

Na de pauze krijgt de Taelkrink het woord. De Taelkrinkers gaan deze avond niet voorlezen, maar ze hebben een luchtig programma van sketches, liedjes en gedichten samengesteld. Enerzijds wordt daarin teruggekeken op de afgelopen 40 jaar, maar anderzijds worden er toekomstplannen in gemaakt, die uiteindelijk verrassend uitpakken. Dat allemaal met zo nu en dan een serieuze ondertoon, maar vooral veel humor! Het hele programma wordt natuurlijk in de streektaal gebracht en het inmiddels bekende duo Jan en Wout zorgt voor de muzikale omlijsting en begeleiding.

De avond wordt gehouden op donderdag 4 februari in zaal ‘De Stadskamp’ in de Meente (Dorus Rijkersstraat 2, Genemuiden) en begint om half acht. Zoals gebruikelijk is de toegang en de koffie gratis en is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.

Jubileumavond St. Vrienden van Oud Genemuiden

Op donderdag 4 februari viert de St. vrienden van Oud Genemuiden haar 40-jarig jubileum met een feestelijke publieksavond in de Meente.

Eind november bestond de Stichting 40 jaar en dat jubileum is voor haar aanleiding het hele jaar door diverse jubileumactiviteiten te ontplooien. Afgelopen maanden werd o.a. de raadstafel al naar Genemuiden gehaald, is regelmatig de Stadsdichter actief geweest, was er ‘Tussen Prul en Pronk’ in het Historisch Centrum Genemuiden en werd er een lezing over achternamen georganiseerd. Op 4 februari wil de Stichting zichzelf presenteren en wel op twee terreinen: kleding en taal. Voor de pauze zal er in een klederdrachtshow de diversiteit van de Genemuider dracht worden getoond. Want lijkt het voor een buitenstaander soms allemaal hetzelfde, aan de klederdracht was vroeger heel wat af te lezen!

Na de pauze krijgt de Taelkrink het woord en dat betekent natuurlijk streektaal! Deze avond geen verhalen, maar gedichten, sketches en liedjes, waarbij Jan last en Wout Bekendam voor de muzikale begeleiding zullen zorgen. Meer informatie volgt over enkele weken, maar de datum kan vast worden gereserveerd!

De avond wordt gehouden op donderdag 4 februari in zaal ‘De Stadskamp’ in de Meente (Dorus Rijkersstraat 2, Genemuiden) en begint om half acht. De toegang is gratis.

Een succesvol ‘Veurleezn op Zolder’

Foto-winnaars-jeugd.JPG (meer foto’s klik hier)

Op de afgeladen volle zolderverdieping van het Tapijtmuseum vond vrijdag j.l. de jaarlijkse streektaalavond ‘Veurleezn op Zolder’ van de Gællemuniger Taelkrink plaats. Dit keer had de avond een speciaal tintje omdat ook de prijswinnaars van de verhalenwedstrijd ‘Veralderierd’ bekend werden gemaakt.

Voor de pauze lazen eerst vijf taelkrinkers een zelfgeschreven verhaal. Heel divers, maar merendeels wel met humor doorspekt wisten de Taelkrinkers daarmee de zaal meteen in een vrolijke stemming te brengen.

Daarna was het de beurt aan de drie winnaars van de scholierenwedstrijd: Anne-Wieke Heetebrij, Roelof Merkus en Naomi van der Stelt. De afgelopen maanden hebben Taelkrinkers de groepen 8 van de Genemuider basisscholen bezocht, verteld over het dialect en de leerlingen uitgenodigd ook een verhaaltje over ‘Veralderierd’ te schrijven, in het Gællemunigers natuurlijk. Met wat hulp van (groot)ouders kwamen er ruim 80 inzendingen binnen waarvan de drie winnaars nu hun verhaaltje lieten horen.

Na de pauze was het woord aan de jury van de volwassenenwedstrijd. De wedstrijd telde 14 inzendingen, volgens de jury allemaal van goede kwaliteit maar heel verschillend van genre, lengte en onderwerp. Als uiteindelijke winnaar kwam het verhaal ‘Veralderierd’ van Hennie Brouwer-Mateboer uit de bus, terwijl Wim Rietman en Peter Altena de tweede en derde plaats deelden. Helaas waren, om diverse redenen, alle drie de winnaars verhinderd aanwezig te zijn zodat hun verhalen door een plaatsvervanger werden voorgelezen.

Tenslotte was er nog het open podium, waarbij ook niet-leden van de Taelkrinbk gelegenheid kregen hun zelg-geschreven Gællemuniger verhalen voor te lezen. Een drietal mensen maakte hier nog gebruik van. De Gællemuniger Taelkrink kijkt hiermee terug op een zeer geslaagde dialectwedstijd en -voorleesavond.

Veurleezn op zolder

Op vrijdag 13 maart organiseert de Gællemuniger Taelkrink, in het kader van “Meert-dialæctmoand”, weer een voorleesavond onder het motto: “Veurleezn op zolder”. Tijdens deze avond zal ook de winnaar van de Verhalenwedstrijd ‘Veralderierd’ worden bekendgemaakt.

De maand maart is de landelijke dialectmaand en daar haken de plaatselijke dialectschrijvers bij aan met een voorleesavond. De Taelkrinkers zullen deze avond voor het voetlicht komen met eigen (streektaal)werk: verhalen en gedichten in het Genemuider dialect.

Daarnaast zal op deze avond ook de uitslag worden bekend gemaakt van de verhalenwedstrijd rond het thema: Veralderierd. De veertien ingezonden bijdragen zijn doorgestuurd naar de jury, bestaande uit en drietal (streek)taalkundigen van de IJsselacademie. Zij zullen tijdens ‘Veurleezn op zolder’ het winnende verhaal bekendmaken en uiteraard zal dat dan ook ten gehore worden gebracht. Aan deze verhalenwedstrijd was een wedstrijd voor de hoogste klassen van de basisschool gekoppeld en ook de winnende scholieren komen ’s avonds hun verhaal voorlezen.

Na de pauze is er weer het open podium: ook niet-taelkrinkers kunnen dan hun verhalen en gedichten laten horen. Er gelden drie regels: de bijdrage moet in de streektaal zijn geschreven, de voorlezer moet het zelf geschreven hebben en om organisatorische redenen mag een bijdrage niet langer duren dan 10 minuten. Omdat er, i.v.m. de uitslag van de verhalenwedstrijd, een wat uitgebreider programma is dan andere jaren worden deelnemers aan het open podium dringend verzocht vóór 10 maart al even telefonisch te laten weten dat ze een bijdrage zullen leveren (bij Riek van der Wulp, tel. 0578-692561). Aanmeldingen worden op volgorde van binnenkomst geagendeerd, waarbij geldt: om uiterlijk half elf wordt de avond afgesloten.

‘Veurleezn op zolder’ wordt gehouden in het Tapijtmuseum (Klaas Benninkstraat 2a) en de aanvang is om half acht. Vanaf 19.00 uur is de zaal open en is er koffie verkrijgbaar. De toegang is gratis; wel is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.

De Taelkrink hoopt weer op een goede belangstelling en veel verborgen talent!

Skriefwedstried ‘Veralderierd’

Tiedens de streektaeloavmd van Eikoerei, op 19 september 2014, is ‘veralderierd’ tot et mooiste Gællemuniger woord ekeuzn. En dat mooiste woord, dat muut netuurlijk gebruukt wördn! Op die oavmd is dan ook al an-ekundigd dat wi-j de komende tied met dat woord dan de slag goan.

De eerste activiteit is een skriefwedstried. Iederiene die as Gællemunigers sprek wördt uut-eneudigd een verael te skrievm rond et woord ‘Veralderierd’.

De betekenis van et woord

Veralderierd: wat betekent et eignlijk precies. Op et stembiljet stond: ontdaan, in de war. D’r bin nog wel meer woordn te bedeinkn die de betekenisse ongeveer weergeevm: hoteldebotel, ondersteboven, uit zien doen… Ie raekn dus veralderierd van een (min of meer plotselinge) gebeurtenis: een ongelukkien, een verrassing, een plotselinge confrontatie enz. En dan ku’j zaegn: “Ek bin d’r veralderierd van!”

Et verael

De bedoelige is dat er veraeln eskreevm wördn rond et thema ‘veralderierd’. Dat oeft niet de titel van et verael te weezn, as ‘veralderierd’ mær een rolle van ienige betekenisse spuult in et verael.

En et get um een verael; dus níet um een beskouwige of verændelige over wat ‘veralderierd’ now precies is en oe vaeke as et nog wel of niet meer gebruukt wördt, nee: een verael. D’r muut wat gebeurn in dat verael, en door raekt dan iene veralderierd van. Dat verael telt minimaal 200, en maximaal 2000 woordn. Et mag netuurlijk woor gebeurd weezn, mær dat oeft absoluut niet. En aa’j toch veur een woor gebeurd verael kiezn, durft er dan ook gerust wat bi-j te verzinn. Et get er umme dat et een mooi verael wördt, de wooreid is doorbi-j niet belangriek.

Veur degeenn die as et muuilijk viendn um een begin te kriegn stoan ieronder een paer eupeningszinn. Let wel: dat bin mær suggesties, ie oevm ze niet te gebruukn. Iederiene mag gewoon zien eign verael skrievm.

Suggesties veur eupeningszinn:

  • XXX wol net de grieze container an de wæg zettn toen as ie een vremd geluud eurde. I-j bleef eevm stoan. Wat was dat now? ………………
  • Ek kon die mörn de gedachtn niet ærg bi-j mien wærk olln. Ek mosse iedere keer weer deinkn an wat XXX gistern ezægd aar. ……
  • ’t Plan was ewest die zoemer noar Frankriek te goan. Toen as de wasmesiene onverwacht kepot gong, addn ze dat veraanderd in België. En toen as de auto ook nog vier ni-je baandn mos em, addn ze besleutn in Nederlaand te blievm. En now stondn ze dus met eur tentien op een camping in de buurte van Dalfsn. ….

De wedstried en de regels

De opdracht is: skrieft een verael woorin ‘veralderierd’ een meer dan ondergeskekte rolle spuult.

  • Et verael is minimaal 200 en maximaal 2000 woordn laank.
  • Et verael is eskreevm in et dialæct van Gællemuun. Foutn in de spelling bin niet belangriek: et get um et verael!
  • Onderan et verael vermeld’ie oen naeme, adres, tillefoonnummer en oen leeftied.
  • Et verael wördt uterlijk 31 januari 2015 in-eleverd bi-j et secretariaat van de Taelkrink. Et liefste per e-mail: bakker-rietman@zonnet.nl. Wie gien e-mail ef mag et ook (bi-j voorkeur wel geprint of getypt, mær uuteindelijk mag et ook eskreevm weezn) bezörgn op Stuivenbergstraat 5, 8281EJ Genemuiden.
  • De deskundige jury stet onder veurzitterskap van Philomène Bloemhoff, streektaelconsulent van de Iesselacademie.
  • Tiedens ‘Veurleezn op Zolder’ (meert 2015) wördn de winnaars bekend emaekt en de priezn uut-ereikt. De winnaars leezn door ook eur verael veur.
  • Leden van de Gællemuniger Taelkrink bin uut-esleutn van deelname.

Koopjes op de Biestemærk!

De St. Vrienden van Oud Genemuiden zal op 21 oktober weer met een stand op de Biestemærk aanwezig zijn, dit keer met enkele bijzondere aanbiedingen.

Het Historisch Centrum Genemuiden heeft onlangs een verzameling oude, originele ansichtkaarten van Genemuiden aangekocht. Daarmee heeft ze haar bestaande collectie flink uit kunnen breiden. De verzameling bevatte evenwel ook dubbele exemplaren en deze zullen tijdens de Biestemærk op de kraam worden aangeboden. De (soms zeldzame) ansichtkaarten variëren in datering van rond 1900 tot ongeveer 1970 en met de ouderdom varieert ook de prijs van de kaarten.

Verder heeft de Taelkrink flink geruimd op de boekenafdeling van het Historisch Centrum. De al wat oudere dialectboekjes zullen op de biestemærkkraam in bundels van vijf verschillende exemplaren worden aangeboden, voor de prijs van € 5,- per bundel. Zowel ansichtkaarten als dialectboekjes zijn daarmee originele én goedkope presentjes voor de feestdagen !

Uiteraard is ook het Historisch Centrum tijdens de Biestemærk geopend voor publiek

Veralderierd!

Mooiste-Gellemuniger-woord-1

Vrijdagavond 19 september werd bekend gemaakt welk dialectwoord tot het mooiste Gaellemuniger woord is verkozen. De afgelopen weken konden de inwoners van Genemuiden een stembiljet downloaden (zie het bericht hieronder) en het mooiste woord kiezen.

Het mooiste Gaellemuniger woord is: veralderierd. De betekenis hiervan is: ontdaan, in de war.

Het mooiste Gællemuniger woord

Aan de oproep om ‘het mooiste Gællemuniger woord’ in te leveren is massaal gehoor gegeven. Meer dan 600 woorden werden ingestuurd. Daaruit heeft de Taelkrink een stembiljet samengesteld dat rond 6 september huis-aan-huis verspreid zal worden in Genemuiden.

Om het stembiljet te downloaden klik HIER.

Nadat alle dubbele woorden én de woorden die bij controle toch gewoon Nederlands bleken te zijn, waren verwijderd, bleven er toch honderden woorden over. Reden voor de Taelkrink om te besluiten bepaalde categorieën woorden apart te zetten, om er wellicht in een volgende editie van Eikoerei de mooiste uit te kiezen. Het gaat om de categorieën: a) Uitdrukkingen en zegswijzen B) Planten, bloemen en dieren en C) Scheldwoorden en benamingen (als iepekræssien, groaperd enz.). Deze woorden zult u nu dus niet op het stembiljet aantreffen.

Wat u wel aantreft is een lijst met ruim 120 prachtige Gællemuniger woorden die geen van allen in de dikke, driedelige Van Dale staan. Daartussen woorden die in het Nederlands maar moeilijk te omschrijven zijn. Wat betekent het bijvoorbeeld wanneer een jurk ‘bruselijk’ is? En zit u wel eens te ‘tonnekn’, of te ‘vondern’, ligt u wel eens te ‘kraenewaekn’, of te ‘baeloorn’ of bent u wel eens ‘kuum’, of ‘bluisterig’, of ‘veralderierd’? Al deze woorden (mét de betekenis) en vele andere vind u op het stembiljet.

De stembiljetten worden rond het weekend van 6 september huis-aan-huis verspreid in Genemuiden en is te downloaden op deze site door hier te klikken. Elke Gællemuniger mag op de lijst max. 3 woorden aankruisen die hij/zij het mooist vindt. De stembiljetten kunnen tot en met zaterdag 13 september worden ingeleverd op Stuivenbergstraat 5. Ook mogen de gekozen woorden worden gemaild naar j.bakker-rietman@zonnet.nl.

Uit de woorden met de meeste stemmen wordt dan tijdens de streektaalavond ‘Kiekn wat aa’j zaegn’ uiteindelijk het allermooiste Gællemuniger woord gekozen. Deze avond vindt plaats op vrijdag 19 september in het Hervormd Centrum.

 

Oproep: wie weet er nog wat van het ‘Hoeks’?

In de jaren voor- en waarschijnlijk ook nog wel nà de oorlog werd er in Genemuiden wel ‘Hoeks’ gesproken: een soort geheimtaal die men had ontwikkeld door letters of lettergrepen van een woord om te wisselen of toe te voegen. Sommigen waren er zeer bedreven in. Over het Hoeks is weinig tot niets vastgelegd en er zullen niet veel personen meer zijn die nog precies weten hoe het in elkaar zat. De Gællemuniger Taelkrink wil toch graag proberen de laatste resten vast te leggen. En wie weet is dat nog wel meer dan we denken!

De volgende vragen zouden we graag beantwoord zien:

  • Is er wat nauwkeuriger aan te geven in welke periode er Hoeks werd gesproken?
  • Wie spraken er Hoeks? Een bepaalde leeftijdscategorie, en/of een bepaalde buurt, en/of een bepaalde sociale klasse, of ….
  • Bij wat voor gelegenheid sprak men Hoeks?
  • Met wie werd Hoeks gesproken?
  • Weet u of het vrij algemeen gebruikt werd, of dat het eigenlijk maar een kleine groep was die het beheerste?
  • Weet u hoe het Hoeks in elkaar stak? Hoe men de woorden vormde? Werden er bijvoorbeeld lettergrepen of klanken toegevoegd / weggelaten / achterstevoren gezet? En deed men dat bij alle woorden, of alleen bij kernwoorden in een zin?
  • Kent u mensen die ons wellicht nog meer van het Hoeks kunnen vertellen, of het misschien zelfs nog spreken?

Hartelijk dank voor uw medewerking!

De Gællemuniger Taelkrink, Jannie Bakker

janniebakker@genemuiden.info

Het mooiste Gællemuniger woord?

Eikoerei2013-2

Op vrijdag 19 en zaterdag 20 september 2014 vindt in Genemuiden weer het streektaalfestival ‘Eikoerei’ plaats. Op de vrijdagavond wordt het festival geopend met een grote streektaalavond in het Hervormd Centrum.

Tijdens deze avond zal ook de verkiezing van ‘het mooiste Gællemuniger woord’ plaatsvinden. Vanaf heden kunnen er woorden voor deze verkiezing worden voorgedragen. Iedereen die wel eens heeft gedacht “Wat is dàt een mooi Gællemuniger woord!” kan dat woord nu inbrengen voor de verkiezingen. Gedurende de zomer zullen alle ingebrachte woorden worden verzameld en op 19 september vindt dan, tijdens de Eikoerei-streektaalavond, de verkiezing van het allermooiste Gællemuniger woord plaats. In aanmerking voor verkiezing komen alle echte Gællemuniger woorden: dus niet uit het Nederlands vertaalde woorden maar woorden die typisch Gællemunigers zijn. Te denken valt bijvoorbeeld aan woorden als ‘bliekns’ (mazelen) of ‘smoa’ (lenig). Woorden kunnen worden voorgedragen door ze (onder vermelding van uw naam en adres) te mailen naar j.bakker-rietman@zonnet.nl of door het woord op een briefje geschreven door de brievenbus te stoppen op Stuivenbergstraat 5.