Categorie archief: Historisch Centrum Genemuiden

Hieronder het nieuws over ons museum, het Historisch Centrum Genemuiden.

De restauratie van het oude torenuurwerk gaat beginnen!

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft eerder dit jaar plannen bekendgemaakt om het oude ambachtelijke uurwerk uit de toren van de Grote Kerk te laten restaureren. De oude Sint Nicolaaskerk is in 1882 volledig verwoest door brand. In 1883 zijn de huidige kerk en de toren gebouwd in neo gotische stijl. Onderdeel van deze bouw was het plaatsen van de klokken en het uurwerk. In 1949 werd het uurwerk uit de toren gehaald op het moment dat een elektrisch uurwerk werd geplaatst en de wijzerplaten van het muurwerk boven de galmgaten verplaatst werden naar de torenspits. Het oude uurwerk is vervolgens jarenlang opgeslagen geweest op de oude gemeentewerf. Sinds 1 januari 1975 heeft het Historisch Centrum Genemuiden, onderdeel van de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden, het oude torenuurwerk in beheer.

In de afgelopen maanden heeft de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden subsidies/financiële bijdragen van  instellingen en bedrijven ontvangen. Hoewel deze bijdragen nog niet voldoende zijn om de kosten van de restauratie en ingebruikstelling te kunnen betalen, is al wel opdracht gegeven om het uurwerk te laten restaureren. Toine Daelmans Klokken & Uurwerken uit Lierop zal de restauratiewerkzaamheden gaan uitvoeren. Dit gebeurt met behulp van een speciaal hiervoor geschreen restauratiebestek en onder toezicht van de proffesionele Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk. Het uurwerk is donderdagmiddag 23 november opgehaald door Daelmans. De restauratie vindt plaats in de werkplaats in Lierop (bij Eindhoven).

Na restauratie krijgt het oude torenuurwerk (met een grote wijzerplaat om de tijd aan te geven) een mooie zichtbare plek  in de hal op de 1e verdieping van ’t Olde Staduus.

Klik hier voor de fotogalerij op Breman.net

Een boeiende avond : de kruidnagel verbindt Geelmuiden met Genemuiden

“Dit hele kleine bloemetje heeft ervoor gezorgd dat wij hier vanavond bij elkaar zijn: de kruidnagel.” Henk Schuurman openbaarde vrijdagavond al snel de aanleiding voor de ‘avond van Henk en Henk’ in de garfkamer. Dat was de werknaam voor de avond die de stichting Vrienden van Oud Genemuiden voor vrijdag organiseerde.

Schuurman is van 1991 tot 1996 werkzaam geweest als zendeling in Noord-Halmahera. Dat ligt, vanuit Genemuiden, bezien op een steenworp afstand van Geelmuiden. Maar er zit nog wel een afstandje tussen, vertelde Schuurman. “Ongeveer van Leeuwarden naar Maastricht.” Desondanks was Schuurman nooit in Geelmuiden, wat eigenlijk twee eilanden zijn. Groot-Geelmuiden en Klein-Geelmuiden liggen allebei in Zuid-Halmahera. “Ik ben er weleens langsgevaren.”

De cultuur, denkt Schuurman, zal toch veelal hetzelfde zijn. Als zendeling ontdekte hij daarin een groot verschil met de Nederlandse: Het is minder individueel. “Alles doe je daar als groep. Je gaat met elkaar naar de kerk, je gaat met elkaar naar Bijbelstudie. Eigenlijk is het zo dat je niet persoonlijk kiest.”

Hele dorpen kwamen bij elkaar om hun godsdienst te kiezen. “Het ene dorp werd moslim, het andere dorp protestants.” Zelfs het huwelijk is niet persoonlijk: “Het is geen verbintenis tussen man en vrouw, maar tussen twee families.”

Maar het was de kruidnagel die Genemuiden verbindt met Geelmuiden. Columbus ontdekte Amerika op zijn zoektocht naar dit ‘bloemetje’. Dat was ook in Indonesië te vinden, waar dus de ‘Hollanders’ terechtkwamen. Na de handelaren volgden ook de zendelingen.

Hendrik van Dijken was de eerste. “Ik ben er nog steeds trots op dat hij de eerste Hendrik was die er kwam, in 1866, en ik de laatste Hendrik”, maakte Schuurman een kwinkslag. Met net zo’n kwinkslag liet hij diverse voorwerpen uit de Indonesische cultuur zien. Gera Pleijsier, uit de zaal geroepen, werd omgetoverd tot een typische Indonesische vrouw: met mand op de rug.

Terug naar Genemuiden. Dat had oorspronkelijk de naam Geelmuda, of ook wel: Geelmuiden. Oud-plaatsgenoot en voormalig zendeling Henk van der Steeg had wel een idee hoe die naam ook in Indonesië terechtkwam. “Een eilandje met de naam Geelmuiden is best bijzonder.  Ik stel me zo voor dat er een schipper langsvoer, die misschien wel uit Genemuiden kwam. En het kan maar zo zijn dat het eiland hem aan Genemuiden deed denken. Dat hij het daar zag met de bomen en dacht: ‘t lijkt de kaai wel.”

En dat de naam niet identiek is, valt ook te verklaren. “We praten zelf ook over Gaellemuun. Niks proatn over Genemuden of Genemuun, ’t is Gaellemuun.”

Van der Steeg kwam, als zendingspredikant, ook in de buurt van de eilanden Geelmuiden. Tijdens de avond in de garfkamer vertelde hij iets over de geschiedenis van Papoea-Nieuw-Guinea, waar hij werkzaam was. Dominee van der Jagt, afkomstig uit Genemuiden, kocht er ooit twee kinderen vrij.

In 1962 vond in Papoea-Nieuw-Guinea een uittocht van Nederlanders plaats, nadat Nieuw-Guinea losgemaakt werd van Nederland. “Traumatisch”, noemde Van der Steeg die ervaring voor de inboorlingen. In 1969 kwamen Van der Steeg en zijn vrouw in Papoea. Over de zendingshistorie van Papoea overhandigde hij een boek met de naam Vergeten Wereld, dat binnenkort in de Openbare Bibliotheek te vinden is. Siegfried Zölnner scheef dat boek over de eerste ontmoetingen met de Yali’s in het bergland van Papua.

Daar is het nu niet goed gesteld, vertelde de oud-Genemuidenaar. “Dat is een heel verdrietig verhaal. De Papoea’s zijn een minderheid in hun eigen land. Indonesiërs komen er naartoe omdat er veel te verdienen is. Hout wordt er gekapt, goud wordt er gevonden. Wat betekent dat voor de oorspronkelijke bevolking? De voedselvoorziening? Het milieu?” Journalisten krijgen er geen toestemming om hun werk er te doen, zei Van der Steeg. “Daarom weet u hier niets van.”

De verbondenheid met Papoea is er nog steeds. “De kokos, het riet en de biezen, doet allemaal denken aan Genemuiden. En het zingen. Vroeger had je hier de club van licht & donker, die liepen over het diekien en die zongen. Ik hoorde in Papoea twee jongens zingen, dat deed me daaraan denken. Als je in Papoea in de kerk komt, dan doet het je denken in Genemuiden. Zo hartstochtelijk! Zingen, daarvoor leef je.”

Klik hier voor de prachtige fotoserie op Breman.net

 

Zeer geslaagd Genemusiment 2017!

Genemusiment 2017 gaat de geschiedenis in als een geslaagde dag voor de Vrienden van Oud Genemuiden. Helaas was het weer ’s morgens druilerig, echter kwamen er toch geregeld opklaringen. De stadswandeling in de morgen had zo’n 40 deelnemers. De nieuwe expositie over het opzienbarende onderwerp van de eilanden met de naam Geelmuiden trok de hele dag door veel bezoekers. Door het wisselende weer trokken de ‘VOC kramen’ voor het HIstorisch Centrum Genemuiden wat minder bezoek. Hier waren de activiteiten touwslaan, spreukenborden maken (scheepsspreuken) en flessenscheepjes maken te zien. We kijken terug op een mooie dag.

Klik hier voor de foto’s van de plaatselijke pers. Waarvoor dank.

 

Luiemotte, luiezotte, op goan stoan!

Poster

Op maandag 1 mei is het weer zover: Luiemotte. Langzamerhand wordt het dus tijd om plannen te gaan maken en aan de slag te gaan.

Volgens de traditie wordt dit feest gevierd op de eerste dag van mei. Al sinds mensenheugenis is het de gewoonte dat dan in de vroege ochtend de kinderen met de Luiemottes door de straten van Genemuiden trekken. Met hun gebel en gezang wekken zij de langslapers en roepen hen op uit bed te komen. Ook dit jaar zal de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden deze traditionele voorjaarsviering organiseren.

Om het maken van een Luiemotte te stimuleren, zijn de regels eenvoudig. Maak het niet te ingewikkeld, dat deed men vroeger ook niet. Een Luiemotte maken is niet zo moeilijk als het lijkt: de basis wordt gevormd door een ladder met daaroverheen een wit laken. Verder kan er wat gaas of een gebogen buis worden gebruikt om wat vorm aan het geheel te geven.

Het belangrijkste is echter de versiering. Omdat het om een lentefeest gaat, moet die voor een deel uit weidebloemen bestaan. Maar ook ander natuurlijk materiaal mag gebruikt worden. Een enkel lint, slinger of iets dergelijks is ook geen probleem.

Er wordt een klein kind (of een pop) meegedragen (vroeger was dit een langslaper die hiervoor uit zijn bed werd gehaald), want de luilakken worden immers gemaand om op te staan! Je kunt zelf bepalen hoe lang je een Luiemotte maakt (lange of korte ladder). Rond een Luiemotte moeten niet teveel kinderen lopen. Een lange Luiemotte telt maximum acht personen. Als men een korte Luiemotte maakt, moet het aantal deelnemers hierop aangepast worden. Er zijn geen regels welke kleding de deelnemers moeten dragen. Men kan dat zelf bepalen. Er worden geen prijzen toegekend. Iedere deelnemer wordt op dezelfde manier beloond!

Op de ochtend van maandag 1 mei mogen de Luiemottes vanaf 7.00 uur vrij door Genemuiden trekken. Om half acht moeten ze zich melden bij de controlepost bij groentewinkel De Lange aan de Prinses Irenestraat. Rond kwart voor 8 verzamelen de Luiemottes zich op de Kaai, voor ’t Olde Staduus. De deelnemers krijgen daar een versnape­ring.

’s Avonds om zeven uur verzamelen de Luiemottes zich bij het Historisch Centrum Genemuiden. Verwacht wordt dat de deelnemers hierna met de Luiemotte een rondgang maken door De Meente.

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft al een aantal enthousiastelingen gesproken over het maken van een Luiemotte en ziet ook jullie Luiemotte graag op maandag 1 mei aanstaande!

Kijk hier hoe je een Luiemotte maakt!:

  • klik hier voor de handleiding
  • klik hier voor de fotogalerij
  • klik hier voor een film van het maken van een Luiemotte in 2015

 

De Genemuider tijd uit 1883!

05c1c1d67ccf0d283001093988a797e1513e310f

Waar de wijzerplaten zijn, dat weet niemand. Die zijn weg. Maar het uurwerk, dat in 1883 in de toen na brand herbouwde kerktoren geplaatst werd, bestaat nog. Vanmiddag werd het door de gemeente, die er eigenaar van was, overgedragen aan de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden. Die gaat er voortvarend mee aan de slag: de restauratie, die ongeveer een half jaar in beslag neemt, begint binnenkort.

Voor de foto’s klik hier

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft plannen om het oude uurwerk uit de toren van de Grote of Sint Nicolaaskerk in Genemuiden te laten restaureren. De oude Sint Nicolaaskerk is in 1882 volledig verwoest door brand. In 1883 zijn de huidige kerk en de toren gebouwd in neo-gotische stijl. Onderdeel van deze bouw was het plaatsen van de klokken en het uurwerk. De klokken en het uurwerk werden waarschijnlijk gezamenlijk geleverd door de firma Van Bergen uit Midwolda. In de tweede wereldoorlog werden de klokken door de Duitsers geroofd om ze om te smelten en het brons te gebruiken in hun oorlogsindustrie. De klokken zijn niet teruggevonden na de oorlog en het orginele uurwerk Langestraat Kerk 001bleef alleen over. In 1949 werd het uurwerk uit de toren gehaald, waarschijnlijk op het moment dat de wijzerplaten van het muurwerk boven de galmgaten verplaatst werden naar de torenspits. Het oude uurwerk is vervolgens jarenlang opgeslagen geweest op de oude gemeentewerf. Sinds 1 januari 1975 heeft het Historisch Centrum Genemuiden, onderdeel van de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden, het oude torenuurwerk in beheer. Een aantal jaren geleden is het idee opgekomen het oude torenuurwerk te laten restaureren, echter moet dan wel een mooie plek zijn gevonden om het geheel ‘in werking’ te laten zien aan het publiek. Daar is het toen bij gebleven omdat een goede plek toen ontbrak. Onlangs hebben we dit plan echter opnieuw opgepakt en inmiddels is er een werkgroep gevormd om te proberen de restauratie te realiseren. Het is de bedoeling dat het oude torenuurwerk (met een wijzerplaat om de tijd aan te geven) een mooie zichtbare plek krijgt in de hal op de 1e verdieping in ’t Olde Staduus en daar weer de tijd gaat aangeven. Een aantal onderdelen van het uurwerk ontbreekt, onder andere de slinger, de gewichten, de kruk en wijzerplaten. Het namaken van dergelijke onderdelen, met nam de slinger, is erg kostbaar. Het is niet ondenkbaar dat deze en andere onderdelen van het uurwerk nog ergens bij iemand aanwezig zijn. Mocht dit zo zijn, dan stelt de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden het bijzonder op prijs als u hierover contact wilt opnemen; telefoon: 06-20013356.

Geslaagde Luiemotte viering 2016!

2016_160502_Luiemotte (20)  2016_160502_Luiemotte (32)

De Luiemottes werden dit jaar op 2 mei om 19.00 uur bij het Historisch Centrum Genemuiden opgewacht door dames en heren die voor deze bijzondere gelegenheid in Genemuider klederdracht waren. Dat maakte het geheel nog feestelijker en nadat voorzitter Sijm van Lente iedereen had welkom geheten nam hij zijn pet eerst even af, want hij vond het geweldig dat er dit jaar weer drie Luiemottes mee liepen!

Het wedstrijd gebeuren was er dit jaar afgehaald en dat maakte de drempel minder hoog om ook mee te gaan doen volgens  Van Lente. En het heeft gewerkt, voor volgend jaar heeft zich inmiddels al weer een deelnemer aangemeld en onverwachts hebben twee fotografen van Genemuidenactueel ook toegezegd een Luiemotte te gaan maken.

Natuurlijk hopen die dat hun collega’s ook mee werken en volgens Van Lente konden Breman.net en Gaellemuun.nl nu ook niet achterblijven ! We zullen zien volgend jaar.

Daarna kreeg Burgemeester Bilder het woord en kon zich eigenlijk alleen maar aansluiten bij de woorden van Van Lente. Hij vond het een hele bijzonder traditie die ook zeker in ere gehouden moet worden, dus ook hij is benieuwd naar de optocht van volgend jaar. Iedereen kreeg van hem een vaantje en een zak snoep uitgereikt, op een later tijdstip krijgt iedere deelnemer nog een medaille.

Vervolgens gingen ze nog door Genemuiden in optocht met luid gezang , om daarna als eindpunt even bij De Meente naar binnen te gaan waar de bewoners de drie Luiemottes nog eens rustig konden bewonderen.

Voor foto’s en film klik op: GenemuidenActueel, Breman.net en Geallemuun.nl

Herdenking en onthulling monument pontramp 1922

naamloos-131-van-137-800x533

Genemuiden heeft een blijvende herinnering aan wat Sijm van Lente ‘een onvoorstelbaar drama’ noemt. Elf mensen overleefden op Biddag 1922 een overtocht met de veerpont niet. Hun namen staan sinds woensdagmiddag op een plaquette bij het Veer. “Als je er doorheen kijkt, zie je de plek waar het gebeurde”, zegt maker Co Mateboer na de onthulling.  (tekst met dank aan: GenemuidenActueel.nl)

“Het is geen feest, we moeten ingetogen zijn”, zegt Sijm van Lente rond 14.00 uur bij de petroleumkelders. De voorzitter van de Vrienden van Oud-Genemuiden loopt daar met enkele tientallen genodigden naar de pont. Tijdens deze stille tocht hadden eigenlijk de kerkklokken moeten luiden, maar vanwege een begrafenis wordt dat als niet gepast bevonden.

En dus trekt de stoet in stilte naar de pont. Daarmee varen ze naar de plek waar de pont bijna een eeuw geleden onderging. Henk Beens werpt daar een krans in het water. “De stille, zilveren rivier waar we allemaal zo van houden was toen een schuimende witte massa”, zegt Mateboer later over de omstandigheden op Biddag 1922. De kleine pont moest op gezag van de vrouw van de burgemeester, zo luidt het verhaal, toch de overtocht maken. Drie mensen overleven het ongeval, elf  mensen komen om.

Bijna honderd jaar heeft het geduurd voordat ze voorgoed worden herdacht. Al vertelt wethouder Speksnijder dat de herinneringen eigenlijk nog altijd levend zijn. “Tijdens gesprekken komt de ramp nog vaak voorbij. Het was een van de eerste verhalen die ik hoorde toen ik veertig jaar geleden in Genemuiden kwam”, aldus de wethouder, die erop wees dat tijdens het moment van de plechtigheid in Zwolle een conferentie is over waterveiligheid. Nog steeds wint de natuur het soms van de techniek, aldus Speksnijder.

Vaak met verschrikkelijke gevolgen. Zoals die rampdag in Genemuiden waarop elf mensen het leven laten. De lichamen van sommige opvarenden werden pas weken later gevonden. ”Verschrikkelijk zijn de verhalen”, zegt Van Lente daarover. “Opvarende Hellenthal klampte zich vast aan een balk en zijn vrouw hield zich vast aan zijn voeten. Beide overleefden de ramp niet. Het is bijna onvoorstelbaar wat hier gebeurd is.”

Daarbij past een ‘sober werk met toch een sterke emotioneel beeld’, vindt Mateboer. Handen reiken daarop nog net boven het water. “Niks passend bij de omgeving, niks vriendelijk”, zegt Mateboer over het karakter van zijn werk. Recht aan de ramp van honderd jaar geleden doet het wel. De elf namen zijn erop gegraveerd. Familieleden van de slachtoffers waren woensdag bij de plechtigheid aanwezig.

Als Mateboer klaar is met zijn toespraak, wakkert de toch al stevige wind harder aan. Alsof het zo moest zijn. Op de achtergrond vaart de pont weer naar de overkant. Voor veel Genemuidenaren net zo’n vanzelfsprekendheid als ademen. De maquette aan het veerhoofd toont voor altijd dat niets vanzelfsprekend is in het leven. Ademen niet, een veilige overtocht op de pont ook niet altijd.

Na afloop gaan de genodigden naar het Historisch Centrum. Daar is de komende tijd een expositie over de pont en de ramp te zien. De Stichting Vrienden van oud-Genemuiden biedt het herdenkingsteken bij het veer aan aan de Genemuider bevolking. Dit als onderdeel van het veertigjarig bestaan.

Klik hier voor de video van Pieter Polman

Klik hier voor de foto’s van dit bijzondere moment

Onthulling monument pontramp 1922

Op biddag (dit jaar op 9 maart) is het 94 jaar geleden dat in een vliegende storm de pont (met daarop veertien opvarenden) verging. Hoewel de pont nog maar een meter of tien van de wal verwijderd was, overleefden elf van de opvarenden de ramp niet; onder hen veerman Velthuis met zijn zoon en ook burgemeester Groote Balderaar ten Velde met zijn echtgenote.

Hoewel deze ramp grote indruk maakte op de bevolking en nog decennialang in de herinnering bleef hangen, is er nooit een gedenkteken voor deze ramp opgericht. Voor de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden is hun 40-jarig jubileum de aanleiding dit nu aan de bevolking aan te bieden. Gesteund door een aantal sponsors heeft zij de afgelopen maanden gewerkt aan de vervaardiging van een passend monument, dat nabij de pont aan het water zal worden geplaatst. Het gedenkteken zal worden voorzien van een informatiebordje met daarop de namen van de elf omgekomenen.

Op woensdag 9 maart (biddag) zal het monument aan de bevolking worden aangeboden en worden onthuld door wethouder (van onder andere verkeer en vervoer) dhr. Arie Speksnijder en de voorzitter van de Stichting dhr. Sijm van Lente. Tussen 14.00 en 14.15 uur zal zich een gezelschap van genodigden verzamelen bij de petroleumkelder. Deze groep zal zich vervolgens, begeleid door klokgelui, in een stille tocht te voet naar het Veer begeven en met de pont naar de overzijde varen. Ongeveer op de plaats waar de pont verging, zal de pont stil worden gelegd, de namen van de elf omgekomenen worden afgelezen en is er een minuut stilte. Ook zal er een bloemenkrans in het water worden geworpen.

Wanneer het gezelschap terug is bij het veerhoofd (rond 14.45 uur) zal tot de onthulling worden overgegaan. Tenslotte zal er nog een toelichting bij het monument worden gegeven over het ontwerp. Bij de onthulling van en de toelichting op het monument zijn belangstellenden welkom.

Vanaf zaterdag 12 maart 2016 is er in het Historisch Centrum Genemuiden, Hoek 27, een speciale exposite over de pont te bezichtigen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Jubileumavond St. Vrienden van Oud Genemuiden

Op donderdag 4 februari viert de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden haar 40-jarig jubileum met een feestelijke publieksavond in de Meente. De Stichting bestaat dit jaar 40 jaar en dat is voor haar aanleiding tot het organiseren van een aantal bijzondere activiteiten: onlangs al de expositie rond de raadstafel, ‘tussen Prul en Pronk’ tijdens de Biestemærk, regelmatig de Stadsdichter en nu dus de jubileumavond.

De avond zal worden geopend door de klederdrachtgroep. Zij brengen een show waarin duidelijk zal worden getoond hoe vroeger niet alleen aan de kleding kon worden afgelezen of men arm of welgesteld was, maar ook of er rouw in de familie was en in grote lijnen ook wat men ging doen: werkkleding was heel anders dan het ‘opknappersgoed’!

Na de pauze krijgt de Taelkrink het woord. De Taelkrinkers gaan deze avond niet voorlezen, maar ze hebben een luchtig programma van sketches, liedjes en gedichten samengesteld. Enerzijds wordt daarin teruggekeken op de afgelopen 40 jaar, maar anderzijds worden er toekomstplannen in gemaakt, die uiteindelijk verrassend uitpakken. Dat allemaal met zo nu en dan een serieuze ondertoon, maar vooral veel humor! Het hele programma wordt natuurlijk in de streektaal gebracht en het inmiddels bekende duo Jan en Wout zorgt voor de muzikale omlijsting en begeleiding.

De avond wordt gehouden op donderdag 4 februari in zaal ‘De Stadskamp’ in de Meente (Dorus Rijkersstraat 2, Genemuiden) en begint om half acht. Zoals gebruikelijk is de toegang en de koffie gratis en is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.