Categorie archief: Historisch Centrum Genemuiden

Hieronder het nieuws over ons museum, het Historisch Centrum Genemuiden.

Luiemotte, luiezotte, op goan stoan!

Poster

Op maandag 1 mei is het weer zover: Luiemotte. Langzamerhand wordt het dus tijd om plannen te gaan maken en aan de slag te gaan.

Volgens de traditie wordt dit feest gevierd op de eerste dag van mei. Al sinds mensenheugenis is het de gewoonte dat dan in de vroege ochtend de kinderen met de Luiemottes door de straten van Genemuiden trekken. Met hun gebel en gezang wekken zij de langslapers en roepen hen op uit bed te komen. Ook dit jaar zal de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden deze traditionele voorjaarsviering organiseren.

Om het maken van een Luiemotte te stimuleren, zijn de regels eenvoudig. Maak het niet te ingewikkeld, dat deed men vroeger ook niet. Een Luiemotte maken is niet zo moeilijk als het lijkt: de basis wordt gevormd door een ladder met daaroverheen een wit laken. Verder kan er wat gaas of een gebogen buis worden gebruikt om wat vorm aan het geheel te geven.

Het belangrijkste is echter de versiering. Omdat het om een lentefeest gaat, moet die voor een deel uit weidebloemen bestaan. Maar ook ander natuurlijk materiaal mag gebruikt worden. Een enkel lint, slinger of iets dergelijks is ook geen probleem.

Er wordt een klein kind (of een pop) meegedragen (vroeger was dit een langslaper die hiervoor uit zijn bed werd gehaald), want de luilakken worden immers gemaand om op te staan! Je kunt zelf bepalen hoe lang je een Luiemotte maakt (lange of korte ladder). Rond een Luiemotte moeten niet teveel kinderen lopen. Een lange Luiemotte telt maximum acht personen. Als men een korte Luiemotte maakt, moet het aantal deelnemers hierop aangepast worden. Er zijn geen regels welke kleding de deelnemers moeten dragen. Men kan dat zelf bepalen. Er worden geen prijzen toegekend. Iedere deelnemer wordt op dezelfde manier beloond!

Op de ochtend van maandag 1 mei mogen de Luiemottes vanaf 7.00 uur vrij door Genemuiden trekken. Om half acht moeten ze zich melden bij de controlepost bij groentewinkel De Lange aan de Prinses Irenestraat. Rond kwart voor 8 verzamelen de Luiemottes zich op de Kaai, voor ’t Olde Staduus. De deelnemers krijgen daar een versnape­ring.

’s Avonds om zeven uur verzamelen de Luiemottes zich bij het Historisch Centrum Genemuiden. Verwacht wordt dat de deelnemers hierna met de Luiemotte een rondgang maken door De Meente.

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft al een aantal enthousiastelingen gesproken over het maken van een Luiemotte en ziet ook jullie Luiemotte graag op maandag 1 mei aanstaande!

Kijk hier hoe je een Luiemotte maakt!:

  • klik hier voor de handleiding
  • klik hier voor de fotogalerij
  • klik hier voor een film van het maken van een Luiemotte in 2015

 

De Genemuider tijd uit 1883!

05c1c1d67ccf0d283001093988a797e1513e310f

Waar de wijzerplaten zijn, dat weet niemand. Die zijn weg. Maar het uurwerk, dat in 1883 in de toen na brand herbouwde kerktoren geplaatst werd, bestaat nog. Vanmiddag werd het door de gemeente, die er eigenaar van was, overgedragen aan de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden. Die gaat er voortvarend mee aan de slag: de restauratie, die ongeveer een half jaar in beslag neemt, begint binnenkort.

Voor de foto’s klik hier

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft plannen om het oude uurwerk uit de toren van de Grote of Sint Nicolaaskerk in Genemuiden te laten restaureren. De oude Sint Nicolaaskerk is in 1882 volledig verwoest door brand. In 1883 zijn de huidige kerk en de toren gebouwd in neo-gotische stijl. Onderdeel van deze bouw was het plaatsen van de klokken en het uurwerk. De klokken en het uurwerk werden waarschijnlijk gezamenlijk geleverd door de firma Van Bergen uit Midwolda. In de tweede wereldoorlog werden de klokken door de Duitsers geroofd om ze om te smelten en het brons te gebruiken in hun oorlogsindustrie. De klokken zijn niet teruggevonden na de oorlog en het orginele uurwerk Langestraat Kerk 001bleef alleen over. In 1949 werd het uurwerk uit de toren gehaald, waarschijnlijk op het moment dat de wijzerplaten van het muurwerk boven de galmgaten verplaatst werden naar de torenspits. Het oude uurwerk is vervolgens jarenlang opgeslagen geweest op de oude gemeentewerf. Sinds 1 januari 1975 heeft het Historisch Centrum Genemuiden, onderdeel van de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden, het oude torenuurwerk in beheer. Een aantal jaren geleden is het idee opgekomen het oude torenuurwerk te laten restaureren, echter moet dan wel een mooie plek zijn gevonden om het geheel ‘in werking’ te laten zien aan het publiek. Daar is het toen bij gebleven omdat een goede plek toen ontbrak. Onlangs hebben we dit plan echter opnieuw opgepakt en inmiddels is er een werkgroep gevormd om te proberen de restauratie te realiseren. Het is de bedoeling dat het oude torenuurwerk (met een wijzerplaat om de tijd aan te geven) een mooie zichtbare plek krijgt in de hal op de 1e verdieping in ’t Olde Staduus en daar weer de tijd gaat aangeven. Een aantal onderdelen van het uurwerk ontbreekt, onder andere de slinger, de gewichten, de kruk en wijzerplaten. Het namaken van dergelijke onderdelen, met nam de slinger, is erg kostbaar. Het is niet ondenkbaar dat deze en andere onderdelen van het uurwerk nog ergens bij iemand aanwezig zijn. Mocht dit zo zijn, dan stelt de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden het bijzonder op prijs als u hierover contact wilt opnemen; telefoon: 06-20013356.

Geslaagde Luiemotte viering 2016!

2016_160502_Luiemotte (20)  2016_160502_Luiemotte (32)

De Luiemottes werden dit jaar op 2 mei om 19.00 uur bij het Historisch Centrum Genemuiden opgewacht door dames en heren die voor deze bijzondere gelegenheid in Genemuider klederdracht waren. Dat maakte het geheel nog feestelijker en nadat voorzitter Sijm van Lente iedereen had welkom geheten nam hij zijn pet eerst even af, want hij vond het geweldig dat er dit jaar weer drie Luiemottes mee liepen!

Het wedstrijd gebeuren was er dit jaar afgehaald en dat maakte de drempel minder hoog om ook mee te gaan doen volgens  Van Lente. En het heeft gewerkt, voor volgend jaar heeft zich inmiddels al weer een deelnemer aangemeld en onverwachts hebben twee fotografen van Genemuidenactueel ook toegezegd een Luiemotte te gaan maken.

Natuurlijk hopen die dat hun collega’s ook mee werken en volgens Van Lente konden Breman.net en Gaellemuun.nl nu ook niet achterblijven ! We zullen zien volgend jaar.

Daarna kreeg Burgemeester Bilder het woord en kon zich eigenlijk alleen maar aansluiten bij de woorden van Van Lente. Hij vond het een hele bijzonder traditie die ook zeker in ere gehouden moet worden, dus ook hij is benieuwd naar de optocht van volgend jaar. Iedereen kreeg van hem een vaantje en een zak snoep uitgereikt, op een later tijdstip krijgt iedere deelnemer nog een medaille.

Vervolgens gingen ze nog door Genemuiden in optocht met luid gezang , om daarna als eindpunt even bij De Meente naar binnen te gaan waar de bewoners de drie Luiemottes nog eens rustig konden bewonderen.

Voor foto’s en film klik op: GenemuidenActueel, Breman.net en Geallemuun.nl

Herdenking en onthulling monument pontramp 1922

naamloos-131-van-137-800x533

Genemuiden heeft een blijvende herinnering aan wat Sijm van Lente ‘een onvoorstelbaar drama’ noemt. Elf mensen overleefden op Biddag 1922 een overtocht met de veerpont niet. Hun namen staan sinds woensdagmiddag op een plaquette bij het Veer. “Als je er doorheen kijkt, zie je de plek waar het gebeurde”, zegt maker Co Mateboer na de onthulling.  (tekst met dank aan: GenemuidenActueel.nl)

“Het is geen feest, we moeten ingetogen zijn”, zegt Sijm van Lente rond 14.00 uur bij de petroleumkelders. De voorzitter van de Vrienden van Oud-Genemuiden loopt daar met enkele tientallen genodigden naar de pont. Tijdens deze stille tocht hadden eigenlijk de kerkklokken moeten luiden, maar vanwege een begrafenis wordt dat als niet gepast bevonden.

En dus trekt de stoet in stilte naar de pont. Daarmee varen ze naar de plek waar de pont bijna een eeuw geleden onderging. Henk Beens werpt daar een krans in het water. “De stille, zilveren rivier waar we allemaal zo van houden was toen een schuimende witte massa”, zegt Mateboer later over de omstandigheden op Biddag 1922. De kleine pont moest op gezag van de vrouw van de burgemeester, zo luidt het verhaal, toch de overtocht maken. Drie mensen overleven het ongeval, elf  mensen komen om.

Bijna honderd jaar heeft het geduurd voordat ze voorgoed worden herdacht. Al vertelt wethouder Speksnijder dat de herinneringen eigenlijk nog altijd levend zijn. “Tijdens gesprekken komt de ramp nog vaak voorbij. Het was een van de eerste verhalen die ik hoorde toen ik veertig jaar geleden in Genemuiden kwam”, aldus de wethouder, die erop wees dat tijdens het moment van de plechtigheid in Zwolle een conferentie is over waterveiligheid. Nog steeds wint de natuur het soms van de techniek, aldus Speksnijder.

Vaak met verschrikkelijke gevolgen. Zoals die rampdag in Genemuiden waarop elf mensen het leven laten. De lichamen van sommige opvarenden werden pas weken later gevonden. ”Verschrikkelijk zijn de verhalen”, zegt Van Lente daarover. “Opvarende Hellenthal klampte zich vast aan een balk en zijn vrouw hield zich vast aan zijn voeten. Beide overleefden de ramp niet. Het is bijna onvoorstelbaar wat hier gebeurd is.”

Daarbij past een ‘sober werk met toch een sterke emotioneel beeld’, vindt Mateboer. Handen reiken daarop nog net boven het water. “Niks passend bij de omgeving, niks vriendelijk”, zegt Mateboer over het karakter van zijn werk. Recht aan de ramp van honderd jaar geleden doet het wel. De elf namen zijn erop gegraveerd. Familieleden van de slachtoffers waren woensdag bij de plechtigheid aanwezig.

Als Mateboer klaar is met zijn toespraak, wakkert de toch al stevige wind harder aan. Alsof het zo moest zijn. Op de achtergrond vaart de pont weer naar de overkant. Voor veel Genemuidenaren net zo’n vanzelfsprekendheid als ademen. De maquette aan het veerhoofd toont voor altijd dat niets vanzelfsprekend is in het leven. Ademen niet, een veilige overtocht op de pont ook niet altijd.

Na afloop gaan de genodigden naar het Historisch Centrum. Daar is de komende tijd een expositie over de pont en de ramp te zien. De Stichting Vrienden van oud-Genemuiden biedt het herdenkingsteken bij het veer aan aan de Genemuider bevolking. Dit als onderdeel van het veertigjarig bestaan.

Klik hier voor de video van Pieter Polman

Klik hier voor de foto’s van dit bijzondere moment

Onthulling monument pontramp 1922

Op biddag (dit jaar op 9 maart) is het 94 jaar geleden dat in een vliegende storm de pont (met daarop veertien opvarenden) verging. Hoewel de pont nog maar een meter of tien van de wal verwijderd was, overleefden elf van de opvarenden de ramp niet; onder hen veerman Velthuis met zijn zoon en ook burgemeester Groote Balderaar ten Velde met zijn echtgenote.

Hoewel deze ramp grote indruk maakte op de bevolking en nog decennialang in de herinnering bleef hangen, is er nooit een gedenkteken voor deze ramp opgericht. Voor de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden is hun 40-jarig jubileum de aanleiding dit nu aan de bevolking aan te bieden. Gesteund door een aantal sponsors heeft zij de afgelopen maanden gewerkt aan de vervaardiging van een passend monument, dat nabij de pont aan het water zal worden geplaatst. Het gedenkteken zal worden voorzien van een informatiebordje met daarop de namen van de elf omgekomenen.

Op woensdag 9 maart (biddag) zal het monument aan de bevolking worden aangeboden en worden onthuld door wethouder (van onder andere verkeer en vervoer) dhr. Arie Speksnijder en de voorzitter van de Stichting dhr. Sijm van Lente. Tussen 14.00 en 14.15 uur zal zich een gezelschap van genodigden verzamelen bij de petroleumkelder. Deze groep zal zich vervolgens, begeleid door klokgelui, in een stille tocht te voet naar het Veer begeven en met de pont naar de overzijde varen. Ongeveer op de plaats waar de pont verging, zal de pont stil worden gelegd, de namen van de elf omgekomenen worden afgelezen en is er een minuut stilte. Ook zal er een bloemenkrans in het water worden geworpen.

Wanneer het gezelschap terug is bij het veerhoofd (rond 14.45 uur) zal tot de onthulling worden overgegaan. Tenslotte zal er nog een toelichting bij het monument worden gegeven over het ontwerp. Bij de onthulling van en de toelichting op het monument zijn belangstellenden welkom.

Vanaf zaterdag 12 maart 2016 is er in het Historisch Centrum Genemuiden, Hoek 27, een speciale exposite over de pont te bezichtigen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Jubileumavond St. Vrienden van Oud Genemuiden

Op donderdag 4 februari viert de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden haar 40-jarig jubileum met een feestelijke publieksavond in de Meente. De Stichting bestaat dit jaar 40 jaar en dat is voor haar aanleiding tot het organiseren van een aantal bijzondere activiteiten: onlangs al de expositie rond de raadstafel, ‘tussen Prul en Pronk’ tijdens de Biestemærk, regelmatig de Stadsdichter en nu dus de jubileumavond.

De avond zal worden geopend door de klederdrachtgroep. Zij brengen een show waarin duidelijk zal worden getoond hoe vroeger niet alleen aan de kleding kon worden afgelezen of men arm of welgesteld was, maar ook of er rouw in de familie was en in grote lijnen ook wat men ging doen: werkkleding was heel anders dan het ‘opknappersgoed’!

Na de pauze krijgt de Taelkrink het woord. De Taelkrinkers gaan deze avond niet voorlezen, maar ze hebben een luchtig programma van sketches, liedjes en gedichten samengesteld. Enerzijds wordt daarin teruggekeken op de afgelopen 40 jaar, maar anderzijds worden er toekomstplannen in gemaakt, die uiteindelijk verrassend uitpakken. Dat allemaal met zo nu en dan een serieuze ondertoon, maar vooral veel humor! Het hele programma wordt natuurlijk in de streektaal gebracht en het inmiddels bekende duo Jan en Wout zorgt voor de muzikale omlijsting en begeleiding.

De avond wordt gehouden op donderdag 4 februari in zaal ‘De Stadskamp’ in de Meente (Dorus Rijkersstraat 2, Genemuiden) en begint om half acht. Zoals gebruikelijk is de toegang en de koffie gratis en is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.

Hoofdrestaurateur van het Rijksmuseum in het HCG

IMG_8199_tn

Donderdagavond 8 oktober j.l. organiseerde de St. Vrienden van Oud Genemuiden in het Historisch Centrum Genemuiden een lezing over de Genemuider Raadstafel uit 1645. De lezing (in het kader van het 40-jarig jubileum van de Stichting) werd verzorgd door dhr. Van Duin, hoofdrestaurateur van het Rijksmuseum in Amsterdam. Voorafgaand aan zijn referaat over de geschiedenis van het Nederlandse meubel in de 17e eeuw vertelde dhr. G.J. Westhoff het een en ander over hoe de bruikleen van de tafel uiteindelijk werd gerealiseerd. Van Duin gaf een uiteenzetting over materialen en technieken in de meubelmakerij. Aan de hand van detailfoto’s werd de tafel onder de loep genomen en vanuit een bijzonder specialistisch gezichtspunt uitgelegd. Na afloop van de lezing bood voorzitter Van Lente de heren Van Duin en Estié (taxateur van Prul en Pronk tijdens Genemusiment, medesponsor van het boekje over de Raadstafel) een exemplaar van het boek ‘Het Erfgoed der Vaderen’ over de geschiedenis van Genemuiden aan (zie foto). Hoewel de avond niet druk werd bezocht was het enthousiasme groot en kan zeker van een interessante avond worden gesproken.

Verzamelaarsbeurs tijdens Biestemærk

De jubilerende Stichting Vrienden van Oud Genemuiden organiseert tijdens de Biestemærk een verzamelaarsbeurs op de zolder van het HCG, Hoek 27.

Aan de beurs kan elke verzamelaar deelnemen, mits de verzameling op één of twee tafels is ten toon te stellen. Te denken valt dus aan papierwaren als postzegels, ansichtkaarten en poëziealbums, maar ook aan poppen, dinky toys, merklappen, trommeltjes, serviesgoed enz. enz.

De Stichting beoogt met de beurs verzamelaars en publiek met elkaar in contact te brengen: bezoekers kunnen kennismaken met onbekende verzamelingen, en wellicht biedt dat de exposanten gelegenheid hun verzamelingen uit te breiden. Ook ruilen en kleinschalig (ver)kopen tussen particulieren is toegestaan, maar bedrijfsmatige handel is niet de bedoeling.

Belangstellenden voor de verzamelaarsbeurs kunnen zicht vóór vrijdag 9 oktober aanmelden bij Jan Eenkhoorn, Pr. Willem Alexanderstraat 22. Tel. 3854190, email: janeenkhoorn@solcon.nl.

Hoofdrestaurateur Rijksmuseum houdt lezing in Historisch Centrum Genemuiden over raadstafel

Donderdagavond 8 oktober 2015 staat de Genemuider Raadstafel opnieuw in de belangstelling. Dan is hoofdrestaurateur van het Rijksmuseum in Amsterdam, de heer Van Duin, te gast in het Historisch Centrum Genemuiden. Hij houdt die avond een lezing over de ontwikkeling van het Nederlandse meubel in de zeventiende eeuw, met de nadruk op de gebruikte materialen en technieken. In zijn presentatie staan meubelen uit de collectie van het Rijksmuseum centraal, inclusief de tafel uit Genemuiden. Het prachtig vernieuwde en gerestaureerde Rijksmuseum is sinds de opening in april 2013 door miljoenen mensen bezocht. Vrijwel alle meubelen in de huidige opstelling zijn gerestaureerd, waarbij dieper inzicht is verkregen in hoe deze vervaardigd zijn. Met behulp van foto’s gemaakt tijdens de restauratie zullen enkele meubels in detail getoond worden.

In het begin van de zeventiende eeuw werden Nederlandse pronkmeubelen van eikenhout vervaardigd. Tropische houtsoorten, die door de toenemende overzeese handel in Nederland beschikbaar komen, worden vanaf ca. 1625 gebruikt als decoratie in de vorm van ingelegde biezen of kleine ornamenten. Deze ontwikkeling gaat snel. In het midden van de zeventiende eeuw zien we al meubelen die aan de buitenkant geheel van (zwart) ebbenhout gemaakt zijn. Dit geldt ook voor zogenaamde kussenkasten, enorm grote kasten die bovendien zwaar geprofileerde lijsten hebben. In de tweede helft van de zeventiende eeuw worden meubelen weer eenvoudiger van vorm, met grote vlakke delen die men geheel met zogenaamd ‘marqueterie’ belijmd. Deze marqueterie wordt vervaardigd uit verschillende soorten fineer en andere materialen als schildpad, tin en parelmoer.

De lezing wordt afgesloten met recent onderzoek naar de manier waarop meubelmakers de eikenhouten constructie maakten en de invloed die wisselingen in luchtvochtigheid op gedecoreerde eikenhouten panelen hebben.

Al met al beloofd het een leerzame en interessante avond te worden waarin de oude Genemuider Raadstafel op een heel eigen wijze belicht zal worden. De avond zal gehouden worden op 8 oktober op de bovenverdieping van het Historisch Centrum Genemuiden en begint om 19.30 uur (traplift aanwezig). Tijdens de pauze is er koffie en kan het museum en de expositie rondom de Raadstafel worden bekeken.

Opening expositie ‘Het bestuur van Genemuiden’ met in het middelpunt de ‘Raadstafel’ uit 1645

8    7

“Historisch moment”, zegt Gert Jan Westhoff als oud-burgemeester Rietkerk van Genemuiden en burgemeester Bilder van Zwartewaterland een teug wijn uit een oude drinkhoorn nemen. “Het is misschien wel voor het eerst sinds 1842 dat iemand hier een slok wijn uit drinkt”, aldus de historicus. Met de teug openden de burgemeesters de tentoonstelling over het bestuur van Genemuiden door de jaren heen.

In een vol Historisch Centrum Genemuiden opende voorzitter Sijm van Lente de openingsbijeenkomst namens de jubilerende Stichting Vrienden van Oud Genemuiden. Tussen de sprekers door klinkt muziek uit de Gouden Eeuw: Jan Rutger Voorhorst bespeelt een spinet.

Gert-Jan Westhoff vertelt over het pronkstuk van die expositie: de oude Raadstafel met wapen van de stad Genemuiden uit 1645. Al sinds 1975 zijn pogingen ondernomen om de tafel tijdelijk naar Genemuiden te krijgen. De hoop was al opgegeven toen Westhoff in aanraking kwam met perkamentmaker Timmerman, die contacten heeft binnen het Rijksmuseum. Via hem drong Westhoff wel door tot de directie en kon de tafel uiteindelijk naar Genemuiden komen.

Je zou er een boek over kunnen schrijven en dat heeft Westhoff ook gedaan, maar dan vooral over de speciale tafel. Het 66 pagina’s tellende boekje met de titel ‘Renaissance tafel Genemuiden’ is te koop. Vanaf zaterdag kan het publiek de nieuwe expositie in het Historisch Centrum bekijken. Een voorwaarde van het Rijksmuseum overigens, onthulde de historicus. De oude raadstafel moest onderdeel worden van een evenement.

Zo is de tafel bijna terug op de plek waar hij honderden jaren terug al stond. Het raadhuis stond toen op de parkeerplaatsen tegenover het Historisch Centrum. Later verhuisde de tafel mee naar de Langestraat. Een vraag is hoe hij de grote stadsbrand van 1868 doorstond waarbij het stadhuis en alles er omheen werd verslonden. Uiteindelijk verkocht de gemeente het meubelstuk in 1895 aan een rijke familie. Westhoff spoorde een nazaat op. “Wij mogen de tafel nu alleen met witte handschoenen aanraken, maar zij vertelde dat ze er huiswerk aan heeft gemaakt en dat de familie gewoon aan deze tafel at.”

14