Categorie archief: Historisch Centrum Genemuiden

Hieronder het nieuws over ons museum, het Historisch Centrum Genemuiden.

Expositie demping Veergat en Drecht

het Historisch Centrum Genemuiden is momentel een expositie te bezichtigen over de demping van het Veergat en de Drecht in 1959. De expositie omvat onder andere een prachtige maquette van het Veergat en de Drecht, foto’s, schilderijen, pentekeningen en filmopnamens van vóór de demping en van de demping zelf. Ook zijn er foto’s te zien van na de demping. Deze expositie is nog te bezichtigen tot en met zaterdag 29 februari 2020. Het Historisch Centrum Genemuiden (Hoek 27) is elke zaterdagmiddag open van 14.00 tot 17.00 uur.

In herrinnering – Marie van Dijk-Verhoek

Op 19 december 2019 is Marie van Dijk-Verhoek overleden in de leeftijd van bijna 96 jaar. Marie was één van de vrijwilligers van het eerste uur en toonde tot op hoge leeftijd belangstelling voor de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden. Bij het ouder worden zag ze zich genoodzaakt niet meer actief bezig te zijn voor de Stichting. Met name het museum het ‘Historisch Centrum Genemuiden’ had haar warme belangstelling.

Marie heeft zich altijd breed ingezet voor de Stichting en konden wij op haar rekenen bij allerlei activiteiten. Zo was zij betrokken bij de inrichting het museum; was lid van de werkgroep voor de nieuwbouw van het huidige pand waar het museum is gevestigd, een langdurig project van voorbereiding en uitvoering waar Marie heel veel tijd en energie heeft ingestoken; zij hielp mee met het organiseren van de jaarlijkse Luiemotte op 1 mei; organiseerde mede de verkoop tijdens de braderieën, waarbij haar huis jarenlang als centraal punt van deze activiteit fungeerde toen de kraam bij haar in de Langestraat stond; Marie was altijd bereid om ergens mee te helpen, mee te denken, problemen en probleempjes op te lossen. De Stichting kon altijd op haar rekenen .

In 1999 kreeg Marie een koninklijke onderscheiding voor onder andere haar verdiensten voor onze Stichting.

Haar naam zal onder de Vrienden van Oud Genemuiden nog vaak genoemd worden.

We zullen haar/haar persoonlijkheid missen. Wij wensen haar kinderen, kleinkinderen en verdere familie veel sterkte toe.

Geslaagde open monumentendag 2019!

In samenwerking met Stichting Archeologische Werkgroep Zwartewaterland (SAWZ) organiseerde de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden in het Historisch Centrum Genemuiden een archeologische taxatiemiddag tijdens Open Monumentendag op 14 september 2019. Deze middag, speciaal bedoeld voor kinderen, viel samen met de nieuwe expositie over de demping van het Veergat en de Drecht, die druk werd bezocht.

Zo kwamen aan de taxatietafel een moeder met haar drie kinderen en een tas met oude flesjes, gevonden achter hun boerderij. Een bekende detectoramateur liet een deel van zijn bijzondere vondsten zien, waaronder een zilveren Arabische munt uit de omgeving van Kampen. Tientallen kinderen mochten allemaal vier oude muntjes uit de grabbelton vissen en ook werd de “snoeppot” niet overgeslagen.

Elke zaterdagmiddag van 14.00 tot 17.00 uur is het Historisch Centrum Genemuiden geopend en kunt u de expositie over de demping van 60 jaar geleden bekijken. Er zijn ook mooie filmbeelden te zien van de demping.

Expositie ‘demping Veergat en Drecht 1959’

In het Historisch Centrum Genemuiden is vanaf vrijdag 13 september jl. een expositie te zien over de demping van het Veergat en de Drecht. Deze voor Genemuiden ingrijpende gebeurtenissen zijn in beeld gebracht met foto’s, schilderijen, filmbeelden maar ook een mooie door Co Mateboer gemaakte maquette. (De expositie staat tm DV februari 2020)

Sijm van Lente stelde dat het tegenwoordig niet meer is voor te stellen dat het Havenplein en de Drecht vroeger water is geweest. Robert Pleijsier vroeg zich af: Wie had er nu gelijk, de mensen uit 1959 of die uit 2019? Wat zouden we nu gedaan hebben: dempen of niet? Zeker is dat de Drecht een open riool was. Een bron van ziektes. Historisch gezien is het dempen een vergissing. Commercieel een voordeel, en hygiënisch een must.

In 1959 zijn de Drecht en het Veergat gedempt. De plaatselijke bedrijven voeren er wel bij. Aannemer Karst Beens voerde het werk uit. Toch waren er toen ook tegenstanders, die het jammer vonden van het oude en vertrouwde. Inmiddels wint nostalgie terrein: een deel van het verleden is terug in Genemuiden: Het turfschip de Vijf Gebroeders, er is weer een soort van brug…. Het water terugbrengen zal echter niet meer gaan.

Speciaal voor de expositie hebben een aantal amateurschilders schilderijen gemaakt. Er zijn in totaal 9 doeken aangeleverd en deze zijn door schilder Marinus Burgmeijer beoordeeld. De schilderijen zijn allemaal prachtig zo stelde Co Mateboer, maar toch is er een 1e prijs voor Johan Voorhorst. Magdalien van Dijk-Verwoerd kreeg de ereprijs. Ook een schilderij van Katrina Groen die op dit ogenblik exposeert in ‘tOlde Staduus, oogstte veel bewondering.

De officiële opening bestond uit het onthullen van een door Co Mateboer gemaakt kunstwerk. Marinus Burgmeijer verrichte de handeling samen met Co Mateboer. Het kunstwerk symboliseert ‘plekken van plezier’ (het thema van Open Monumentendag) in Genemuiden.

Na afloop was er nog een korte film met oude beelden van voor, tijdens en na de demping.

Tekst en foto’s mede met dank aan Klaas Noordstra, www.Gaellemuun.nl

 

Luiemotte, luiezotte, op goan stoan!

Op woensdag 1 mei is het weer zover: Luiemotte. Langzamerhand wordt het dus tijd om plannen te gaan maken en aan de slag te gaan.

Volgens de traditie wordt dit feest gevierd op de eerste dag van mei. Al sinds mensenheugenis is het de gewoonte dat dan in de vroege ochtend de kinderen met de Luiemottes door de straten van Genemuiden trekken. Met hun gebel en gezang wekken zij de langslapers en roepen hen op uit bed te komen. Ook dit jaar zal de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden deze traditionele voorjaarsviering organiseren.

Om het maken van een Luiemotte te stimuleren, zijn de regels eenvoudig. Maak het niet te ingewikkeld, dat deed men vroeger ook niet. Een Luiemotte maken is niet zo moeilijk als het lijkt: de basis wordt gevormd door een ladder met daaroverheen een wit laken. Verder kan er wat gaas of een gebogen buis worden gebruikt om wat vorm aan het geheel te geven.

Het belangrijkste is echter de versiering. Omdat het om een lentefeest gaat, moet die voor een deel uit weidebloemen bestaan. Maar ook ander natuurlijk materiaal mag gebruikt worden. Een enkel lint, slinger of iets dergelijks is ook geen probleem.

Er wordt een klein kind (of een pop) meegedragen (vroeger was dit een langslaper die hiervoor uit zijn bed werd gehaald), want de luilakken worden immers gemaand om op te staan! Je kunt zelf bepalen hoe lang je een Luiemotte maakt (lange of korte ladder). Rond een Luiemotte moeten niet teveel kinderen lopen. Een lange Luiemotte telt maximum acht personen. Als men een korte Luiemotte maakt, moet het aantal deelnemers hierop aangepast worden. Er zijn geen regels welke kleding de deelnemers moeten dragen. Men kan dat zelf bepalen. Er worden geen prijzen toegekend. Iedere deelnemer wordt op dezelfde manier beloond!

Op de ochtend van woensdag 1 mei mogen de Luiemottes vanaf 7.00 uur vrij door Genemuiden trekken. Om half acht moeten ze zich melden bij de controlepost bij groentewinkel De Lange aan de Prinses Irenestraat. Rond kwart voor 8 verzamelen de Luiemottes zich op de Kaai, voor ’t Olde Staduus. De deelnemers krijgen daar een versnape­ring.

’s Avonds om zeven uur verzamelen de Luiemottes zich bij het Historisch Centrum Genemuiden. Verwacht wordt dat de deelnemers hierna met de Luiemotte een rondgang maken door De Meente.

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft al een aantal enthousiastelingen gesproken over het maken van een Luiemotte en ziet ook jullie Luiemotte graag op dinsdag 1 mei aanstaande!

Kijk hier hoe je een Luiemotte maakt!:

  • klik hier voor de handleiding
  • klik hier voor de fotogalerij
  • klik hier voor een film van het maken van een Luiemotte in 2015

 

In herinnering – Jan Altena

Met verslagenheid hebben wij kennis genomen dat op donderdag 27 december 2018 onze gewaardeerde vrijwilliger Jan Altena is overleden. De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft in Jan een hartelijke en erg betrokken persoonlijkheid verloren die zich jarenlang heeft ingezet voor onze stichting. Wij konden altijd een beroep op hem doen als er iets te maken, op te bouwen of te repareren viel in het Historisch Centrum Genemuiden. Ook de klederdrachtgroep kon altijd op zijn medewerking rekenen.

Wij wensen zijn vrouw, kinderen, kleinkinderen en verdere familie veel sterkte toe.

Project afgerond: Het oude torenuurwerk in gebruik genomen!

“Dit is toch van een onbeschrijflijke schoonheid….”, zegt Loek Romeyn van de Stichting tot Behoud van Torenuuwwerk als hij in ’t Olde Staduus kijkt naar het torenuurwerk dat daar sinds kort pontificaal aan een muur hangt. In 1949 afgedankt als oud ijzer, maar nu weer in oude glorie hersteld in ’t Olde Staduus. Tijdens Open Monumentendag is het ook te zien voor het grote publiek.

Het uurwerk is gemaakt door de beroemde firma Van Bergen uit Midwolda en kwam in 1883 in de toren van toen net nieuw gebouwde kerk. Na de Tweede Wereldoorlog werd besloten het uurwerk te vervangen. Het haperde nogal eens en bovendien was de techniek ondertussen veranderd. “Wie toen heeft besloten om het uurwerk te bewaren en niet bij het oude ijzer te zetten, verdient eigenlijk een onderscheiding”, vindt Romeyn. Dat lot ondergingen namelijk veel oude uurwerken, zelfs die uit de middeleeuwen.

Via de gemeentewerf belandde het uurwerk in het Historisch Centrum, waar het echter al jarenlang in een depot stond. “En dan heb je er eigenlijk niets aan…”, aldus Sijm van Lente van de Stichting Vrienden van Oud-Genemuiden. Samen met de Genemuider klokkenliefhebber Jan Pleijsier en de stichting van Romeyn werd daarom gewerkt aan een restauratieplan dat na jaren van voorbereiding uiteindelijk lukte. Daelmans Klokken uit Lierop restaureerde het uurwerk dat na 69 jaar stilstand ook weer in werking werd gezet.

Het bleek vervolgens deze week nog geen sinecure om het gevaarte op de eerste verdieping van het voormalige stadhuis te krijgen, vertelt Van Lente. “Ondanks al het opmeten, bleek dat het uurwerk maar net door de voordeur kon. We hielden twee centimeter over. Maar helaas paste het net niet in de lift. Toen we wat tandwielen eraf haalden, paste het wel net. Opnieuw twee centimeter over…”

En dus kon voor een volle zaal genodigden het uurwerk in gang worden gezet. Romeyn is laaiend enthousiast over de techniek en de mooie restauratie, waaraan hij zelf veel heeft gewerkt, net als Pleijsier, die onder meer al het houtwerk voor zijn rekening nam. Om exact 5 uur klinkt een prachtig geluid in ’t Olde Staduus. De klok is weer helemaal terug in Genemuiden.

Tekst met dank aan Erik Driessen, De Tekstkenner (Genemuiden Actueel)

Klik hier  voor de fotoreportage van van Gaellemuun.nl

Klik hier voor de film en foto’s op GenemuidenActueel

Klik hier voor de film en foto’s op Breman.net

 

Indrukwekkende avond over ‘een stad die reert…..’

Presentatie van de Stadsbrand van 1868 De herdenking van de grote stadsbrand van 150 jaar geleden leverde donderdagavond een volle zaal De Stadskamp in De Meente op. De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden (waaronder de Taelkrink) reconstrueerde daarin de ramp die op Biddag 1868 een derde van Genemuiden in as legde. Genemuiden ‘reerde’ en die tranen bleven nog lang stromen.

Aan het einde van woensdagavond (Biddagavond) 11 maart brak brand uit bij Bakker Gerrits van Dijk. Voordat Genemuiden het door had, grepen de vlammen zeker twintig woningen. De brand was overal en leidde tot paniek onder de bewoners. Ze vluchtten naar de haven en het Veerhuis, waar de gewonden en ontheemden werden opgevangen en verzorgd. Ook het gebouw bij de pont moest nat worden gehouden, omdat grote stukken vuur het veer bereikten. Sterker nog: zelfs in het Ambt Vollenhove vielen herinneringen aan de allesvernietigende brand neer.

Leden van de Taelkrink zetten de gruwelijke sfeer donderdagavond op indrukwekkende wijze neer. Ze kropen in de huid van burgemeester Hulst, dominee Leemans, de postbode en mevrouw Breman, die bijna haar maand oude zoontje Harm verloor. Die bracht ze in veiligheid bij een schipper in de haven, die vervolgens niet door had dat hij een baby moest verzorgen. Hij gooide het ‘pakketje’ in het ruim, waar moeder Breman later haar zoon leven terug vond. Harm Breman is de opa van de grondleggers van het huidige Breman-concern. Zo lang geleden is de ramp kortom nog niet.

De brand legde uiteindelijk 140 gebouwen en 39 hooibergen in de as, zeshonderd mensen raakten dakloos. Een enorm aantal, want Genemuiden had toen nog slechts ruim 2300 bewoners. Het nablussen duurde nog de hele maand maart. Een periode waarin Nederland zich ook ontfermde over het lot van het stadje. Overal werden inzamelingsacties gehouden, al sloeg het mededogen later enigszins om. In sommige media verschenen artikelen over de schuldvraag: Genemuiden zou slecht voorbereid zijn geweest op het vuur en ook niet erg open gestaan hebben voor hulp.

Ook in Genemuiden bogen mensen zich over de schuldvraag. De vingers, en meer, wezen naar bakker Van Dijk die het vuur zou hebben aangestoken. Tot die conclusie kwam justitie echter nooit. Van Dijk is vermoedelijk niet lang meer bakker geweest, want enige jaren later vulde hij als beroep ‘veehouder’ in toen hij in Wanneperveen het overlijden van een dochtertje meldde bij de burgerlijke stand. Genemuiden was nog lang in shock. De jaren naar de brand waren er regelmatig onlusten in de stad, onder meer toen de gemeente Het Weeshuis bouwde. Dat werd gezien als een prestigeproject in een tijd dat er wel andere zorgen leefden onder de bevolking.

Ergernis was er ook over het ramptoerisme. Ondernemers organiseerden zelfs ‘stoombootreizen’ naar de stad die zo ongenadig getroffen was door het vuur. Ook op zondag trokken ramptoeristen naar Genemuiden. Vreemde gezichten in de stad bleven komen. Honderden bouwvakkers uit het hele land hielpen bijvoorbeeld met de wederopbouw. Die ging wonderbaarlijk snel: al in mei zaten de eerste woningen weer onder dak en aan het einde van het jaar kon zelfs de gemeenteraad alweer vergaderen in het nieuwe stadhuis.

De herinneringen aan de vlammenzee bleef echter nog lang in de hoofden van de Genemuidenaren. De stad huilde. Hoe dat moet hebben gevoeld, maakten de leden van de Taelkrink donderdag knap duidelijk.

Tekst, met dank aan GenemuidenActueel.nl

Voor foto’s van deze avond van Breman.net, klik hier

Braand!

Op donderdag 8 maart aanstaande herdenkt de St. Vrienden van Oud Genemuiden de grote stadsbrand van 150 jaar geleden met een avondvullend programma: ‘Braand!’ De Taelkrink en medewerkers van het Historisch Centrum Genemuiden zullen met verhalen, liederen, beelden en toelichting een compleet beeld schetsen van wat er die rampnacht (en daarna) allemaal is gebeurd in Genemuiden.

Uit oude bronnen, krantenartikelen en archiefmateriaal is een nauwkeurig verloop samengesteld van de gebeurtenissen, die uiteindelijk een groot deel van Genemuiden verwoestten. Door een grauw decor en speciale effecten wanen de aanwezigen zich in het Genemuiden van 1868. Voor de pauze zal een streektaal-verteller de aanwezigen dan van uur tot uur meenemen door één van de zwartste nachten uit de Genemuider geschiedenis. De verteller wordt regelmatig onderbroken door een ‘ooggetuige’, die komt vertellen wat hem of haar die nacht is overkomen. De verhalen zullen worden afgewisseld met speciaal voor deze gelegenheid geschreven liederen, gezongen en begeleid door plaatselijke streektaalartiesten, o.a. Jan Last, Jenny van der Stelt en Wout Bekendam.

Na de pauze wordt er een meer feitelijke toelichting gegeven op allerlei aspecten van de brand. Verlucht met fotomateriaal via de beamer zullen medewerkers van het HCG nader ingegaan op allerlei zaken als de omvang van de schade, de brandbestrijding en uiteindelijk ook de wederopbouw.

De avond zal plaatsvinden op donderdag 8 maart in zaal De Stadskamp in de Meente. Aanvang 19.30 uur en de toegang is gratis. Wel is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.

De restauratie van het oude torenuurwerk gaat beginnen!

De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft eerder dit jaar plannen bekendgemaakt om het oude ambachtelijke uurwerk uit de toren van de Grote Kerk te laten restaureren. De oude Sint Nicolaaskerk is in 1882 volledig verwoest door brand. In 1883 zijn de huidige kerk en de toren gebouwd in neo gotische stijl. Onderdeel van deze bouw was het plaatsen van de klokken en het uurwerk. In 1949 werd het uurwerk uit de toren gehaald op het moment dat een elektrisch uurwerk werd geplaatst en de wijzerplaten van het muurwerk boven de galmgaten verplaatst werden naar de torenspits. Het oude uurwerk is vervolgens jarenlang opgeslagen geweest op de oude gemeentewerf. Sinds 1 januari 1975 heeft het Historisch Centrum Genemuiden, onderdeel van de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden, het oude torenuurwerk in beheer.

In de afgelopen maanden heeft de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden subsidies/financiële bijdragen van  instellingen en bedrijven ontvangen. Hoewel deze bijdragen nog niet voldoende zijn om de kosten van de restauratie en ingebruikstelling te kunnen betalen, is al wel opdracht gegeven om het uurwerk te laten restaureren. Toine Daelmans Klokken & Uurwerken uit Lierop zal de restauratiewerkzaamheden gaan uitvoeren. Dit gebeurt met behulp van een speciaal hiervoor geschreen restauratiebestek en onder toezicht van de proffesionele Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk. Het uurwerk is donderdagmiddag 23 november opgehaald door Daelmans. De restauratie vindt plaats in de werkplaats in Lierop (bij Eindhoven).

Na restauratie krijgt het oude torenuurwerk (met een grote wijzerplaat om de tijd aan te geven) een mooie zichtbare plek  in de hal op de 1e verdieping van ’t Olde Staduus.

Klik hier voor de fotogalerij op Breman.net