In herinnering – Bertus Klasen

Op 13 november 2017 is Bertus Klasen overleden op 93 jarige leeftijd. De Stichting Vrienden van Oud Genemuiden heeft in hem een hartelijk en erg betrokken persoonlijkheid verloren. Wij zullen hem missen. Bertus Klasen was één van de mensen van het eerste uur van de Stichting Vrienden van Oud Genemuiden. In 1973 sloot hij zich aan bij een groep Gaellemunigers om in het Gaellemuniger dialect te gaan schrijven en te publiceren. Deze groep opereerde en opereert nog steeds onder de naam ‘Taelkrink’.Toen in 1974 de eerste stappen werden gezet voor het oprichten van een museum, het Historisch Centrum Genemuiden (toen ‘Oudheidkamer’), was hij ook één van de initiatiefnemers hiervoor.

Van 1975 tot 1990 was Bertus secretaris van de Stichting en zette zich breed in voor allerlei activiteiten en werkzaamheden. In de Stadskoerier verscheen van zijn hand regelmatig een artikel in het dialect, maar ook over de geschiedenis van Genemuiden heeft hij veel onderzoek gedaan en bracht dit in de publiciteit via onder andere de Stadskoerier.

Bertus Klasen heeft vier fotoboekjes over Genemuiden samengesteld en uitgegeven.

Genemuiden in oude ansichten – deel 1 – 1971

Genemuiden in oude ansichten – deel 2 – 1980

Kent u ze nog … de Genemuidenaars – 1972

Genemuiden in grootmoeders tijd – 1993

In 1999 kreeg Bertus Klasen een koninklijke onderscheiding voor onder andere zijn verdiensten voor onze Stichting.

Hij was bij de oprichting in 1951 de eerste redacteur voor weekblad de Stadskoerier. Hij vertelde daar in 2011 uitgebreid over, tijdens een interview ter ere van het zestigjarig bestaan van het oorspronkelijk Genemuider weekblad. Vier pagina’s telde de eerste Stadskoerier op 12 oktober 1951. Daarin stond onder andere nieuws over de eerste Genemuider televisie (‘een veelbesproken technische uitvinding’), de overplaatsing van de Wachtmeester der Rijkspolitie J.M. Stuiver naar Borne en de toespraak van de Rotterdamse dominee Visscher voor de SGP over ‘De weg des behouds’.

“Het begon heel eenvoudig”, vertelde Bertus Klasen in 2011. “Iedereen in Genemuiden las de Stadskoerier, praktisch elk gezin was er op geabonneerd. Want het was toen nog een abonnementskrant. Mensen keken echt uit naar het moment dat hij weer op de mat viel. Tegenwoordig is het meer een reclamekrant. Maar ook toen al stonden er advertenties in. Daar moesten Genemuidenaren en middenstanders echt aan wennen.”

Ook vertelde Klasen, die eveneens drukker is geweest bij Drukkerij Hoekman, dat het in de beginperiode niet altijd makkelijk was om de Stadskoerier op tijd vol te krijgen. “In die tijd was er niet zo veel te doen, verenigingen waren schaars. Maar je wist: die voorpagina moet gevuld. Daarom maakten we soms wel eens nieuws, zonder dat het echt nieuws was. Als de bloemen in de lente ontsproten bijvoorbeeld, meldden wij dat het eerste groen alweer zichtbaar was. Het kwam ook wel eens voor dat de bezorgers al op de stoep stonden, terwijl de krant nog niet klaar was. (…) De Stadskoerier was toen een hele belevenis, iets anders dan zomaar een foldertje.”

Een boeiende avond : de kruidnagel verbindt Geelmuiden met Genemuiden

“Dit hele kleine bloemetje heeft ervoor gezorgd dat wij hier vanavond bij elkaar zijn: de kruidnagel.” Henk Schuurman openbaarde vrijdagavond al snel de aanleiding voor de ‘avond van Henk en Henk’ in de garfkamer. Dat was de werknaam voor de avond die de stichting Vrienden van Oud Genemuiden voor vrijdag organiseerde.

Schuurman is van 1991 tot 1996 werkzaam geweest als zendeling in Noord-Halmahera. Dat ligt, vanuit Genemuiden, bezien op een steenworp afstand van Geelmuiden. Maar er zit nog wel een afstandje tussen, vertelde Schuurman. “Ongeveer van Leeuwarden naar Maastricht.” Desondanks was Schuurman nooit in Geelmuiden, wat eigenlijk twee eilanden zijn. Groot-Geelmuiden en Klein-Geelmuiden liggen allebei in Zuid-Halmahera. “Ik ben er weleens langsgevaren.”

De cultuur, denkt Schuurman, zal toch veelal hetzelfde zijn. Als zendeling ontdekte hij daarin een groot verschil met de Nederlandse: Het is minder individueel. “Alles doe je daar als groep. Je gaat met elkaar naar de kerk, je gaat met elkaar naar Bijbelstudie. Eigenlijk is het zo dat je niet persoonlijk kiest.”

Hele dorpen kwamen bij elkaar om hun godsdienst te kiezen. “Het ene dorp werd moslim, het andere dorp protestants.” Zelfs het huwelijk is niet persoonlijk: “Het is geen verbintenis tussen man en vrouw, maar tussen twee families.”

Maar het was de kruidnagel die Genemuiden verbindt met Geelmuiden. Columbus ontdekte Amerika op zijn zoektocht naar dit ‘bloemetje’. Dat was ook in Indonesië te vinden, waar dus de ‘Hollanders’ terechtkwamen. Na de handelaren volgden ook de zendelingen.

Hendrik van Dijken was de eerste. “Ik ben er nog steeds trots op dat hij de eerste Hendrik was die er kwam, in 1866, en ik de laatste Hendrik”, maakte Schuurman een kwinkslag. Met net zo’n kwinkslag liet hij diverse voorwerpen uit de Indonesische cultuur zien. Gera Pleijsier, uit de zaal geroepen, werd omgetoverd tot een typische Indonesische vrouw: met mand op de rug.

Terug naar Genemuiden. Dat had oorspronkelijk de naam Geelmuda, of ook wel: Geelmuiden. Oud-plaatsgenoot en voormalig zendeling Henk van der Steeg had wel een idee hoe die naam ook in Indonesië terechtkwam. “Een eilandje met de naam Geelmuiden is best bijzonder.  Ik stel me zo voor dat er een schipper langsvoer, die misschien wel uit Genemuiden kwam. En het kan maar zo zijn dat het eiland hem aan Genemuiden deed denken. Dat hij het daar zag met de bomen en dacht: ‘t lijkt de kaai wel.”

En dat de naam niet identiek is, valt ook te verklaren. “We praten zelf ook over Gaellemuun. Niks proatn over Genemuden of Genemuun, ’t is Gaellemuun.”

Van der Steeg kwam, als zendingspredikant, ook in de buurt van de eilanden Geelmuiden. Tijdens de avond in de garfkamer vertelde hij iets over de geschiedenis van Papoea-Nieuw-Guinea, waar hij werkzaam was. Dominee van der Jagt, afkomstig uit Genemuiden, kocht er ooit twee kinderen vrij.

In 1962 vond in Papoea-Nieuw-Guinea een uittocht van Nederlanders plaats, nadat Nieuw-Guinea losgemaakt werd van Nederland. “Traumatisch”, noemde Van der Steeg die ervaring voor de inboorlingen. In 1969 kwamen Van der Steeg en zijn vrouw in Papoea. Over de zendingshistorie van Papoea overhandigde hij een boek met de naam Vergeten Wereld, dat binnenkort in de Openbare Bibliotheek te vinden is. Siegfried Zölnner scheef dat boek over de eerste ontmoetingen met de Yali’s in het bergland van Papua.

Daar is het nu niet goed gesteld, vertelde de oud-Genemuidenaar. “Dat is een heel verdrietig verhaal. De Papoea’s zijn een minderheid in hun eigen land. Indonesiërs komen er naartoe omdat er veel te verdienen is. Hout wordt er gekapt, goud wordt er gevonden. Wat betekent dat voor de oorspronkelijke bevolking? De voedselvoorziening? Het milieu?” Journalisten krijgen er geen toestemming om hun werk er te doen, zei Van der Steeg. “Daarom weet u hier niets van.”

De verbondenheid met Papoea is er nog steeds. “De kokos, het riet en de biezen, doet allemaal denken aan Genemuiden. En het zingen. Vroeger had je hier de club van licht & donker, die liepen over het diekien en die zongen. Ik hoorde in Papoea twee jongens zingen, dat deed me daaraan denken. Als je in Papoea in de kerk komt, dan doet het je denken in Genemuiden. Zo hartstochtelijk! Zingen, daarvoor leef je.”

Klik hier voor de prachtige fotoserie op Breman.net

 

Zeer geslaagd Genemusiment 2017!

Genemusiment 2017 gaat de geschiedenis in als een geslaagde dag voor de Vrienden van Oud Genemuiden. Helaas was het weer ’s morgens druilerig, echter kwamen er toch geregeld opklaringen. De stadswandeling in de morgen had zo’n 40 deelnemers. De nieuwe expositie over het opzienbarende onderwerp van de eilanden met de naam Geelmuiden trok de hele dag door veel bezoekers. Door het wisselende weer trokken de ‘VOC kramen’ voor het HIstorisch Centrum Genemuiden wat minder bezoek. Hier waren de activiteiten touwslaan, spreukenborden maken (scheepsspreuken) en flessenscheepjes maken te zien. We kijken terug op een mooie dag.

Klik hier voor de foto’s van de plaatselijke pers. Waarvoor dank.

 

Mooie opening expositie ‘Geelmuiden aan de andere kant van de wereldbol’ en presentatie boek

Vrijdagmiddag 15 september is in de Garfkamer naast de Grote Kerk het nieuwe boek ‘Heimwee eilanden’ door Gert-Jan Westhoff gepresenteerd. Hij vertelde het achterliggende verhaal en overhandigde daarna zeezeiler Henk de Velde het eerste exemplaar.
Vervolgens kwam zeezeiler Henk de Velde aan het woord die de aanwezigen meenam op zijn zeereizen en avonturen. Met name de kennismaking met verschillende eilanden en zijn reis door het gebied van Indonesië kwam aan bod.
De Openingshandeling van de expositie is daarna door Henk de Velde verricht bij het Historisch Centrum Genemuiden. Dit vond plaats door het hijsen van de VOC vlag.
Kijk hier voor de foto’s gemaakt door Geallemuun.nl, met dank aan Klaas Noordstra.
De prachtige en bijzondere expositie wordt gehouden op de expositiezolder in het Historisch Centrum Genemuiden en staat opgesteld tot DV 23 december 2017.
 

 

Volop activiteit in het HCG tijdens Genemusiment!

Het Historisch Centrum Genemuiden, aan de Hoek 27, is een museum van formaat…. Tijdens en rond Genemusiment komen daar nog diverse activiteiten bij.

 

Vóór het HCG zijn oude ambachten te zien en staat er een kraam waar men voorwerpen/ producten uit Indonesië kan kopen. Deze ambachten sluiten aan bij de expositie die het museum op de bovenverdieping heeft over een bijzonder gebied in de Noord-Molukken, waar eilandjes liggen met namen als Geelmuiden, Hasselt, IJsselmuiden en Hattem. De expositie krijgt de titel: ‘Geelmuiden aan de andere kant van de wereldbol….’

Verder is er ’s morgens een stadswandeling, waarbij u onder leiding van een gids veel informatie krijgt over (de geschiedenis van) Genemuiden. U komt op plekjes waar u misschien nooit bent geweest. Ook brengt u dan een bezoek aan de oude begraafplaats aan de Blokhuisweg waar u onder andere wordt geïnformeerd over tradities rondom overlijden en begraven.

’s Middags brengen leden van de Taelkrink in de tuin van het HCG verhalen en gedichten in het plaatselijk dialect ten gehore.

In de steeg is te zien hoe vroeger (en misschien door sommigen nu nog wel) de was te drogen werd gehangen aan de “kniepliende”.

Kortom:  volop te ontdekken, zien en beleven.

Prijsuitreiking voor de twee Luiemottes van 2017

Donderdag 11 mei was de prijsuitreiking voor alle deelnemers aan de Luiemotte viering dit jaar. Geen eerste of tweede prijs, maar allemaal de hoofdprijs! Alle kinderen kregen een mooie medaille.

Vroeger ging dat anders, zo vertelde Sijm van Lente. Luiemottes werden steeds groter, en steeds mooier, maar ook steeds moeilijker om te maken. Van Lente liet enkele oude foto’s en boekjes zien met afbeeldingen van Luiemottes uit het verleden.

De Luiemotte is al een oud feest. De herkomst is niet helemaal zeker. Het kan een lente feest van heidense afkomst zijn, maar het kan ook van katholieke afkomst zijn.

Zeker is dat de Luiemotte of luilak viering zoals die hier in Genemuiden word gehouden, nergens zo word gevierd. Sommige plaatsen houden een braderie of soms is het niet meer dan een kwajongensstreek.

Tegenwoordig mogen wij  ons gelukkig prijzen dat er een paar gezinnen in Genemuiden de traditie in eer houden. Vroeger zo wist van Lente van zijn oude moeder deed iedereen mee. Dat was vanzelfsprekend.

Nadat gezamenlijk een video van de Luiemotte is bekeken uit 2005 kregen de kinderen de medailles. Sommigen hadden er al een mooi aantal!

Tekst met dank aan Gaellemuun.nl

Voor een fotoverslag op Geallemuun.nl klik hier

Voor een fotoverslag op Breman.net klik hier

Luiemotte 2017!

 

Sijm van Lente verwelkomde om precies zeven uur de twee luiemotte’ en was er trots op dat het ook dit jaar weer in stand was gehouden. 

Want elk jaar is het weer spannend of er mensen zich weer voor in willen zetten. Hij hield zijn toespraak kort om dat het nog steeds regende. Ook burgemeester Bilder is er trots op dat het in stand houden weer was gelukt en prees de ouders en de kinderen want er komt toch heel wat werk bij kijken.

De kinderen kregen allemaal een lintje en een zakje snoep en een uitnodiging om volgende week donderdag aanwezig te zijn in het Historisch Centrum om daar een echte medaille in ontvangst te nemen.

Daarna vertrokken de luiemottes naar de Meente zodat ook daar de bewoners alles nog eens rustig alles konden bekijken en dat vonden ze allemaal geweldig

Tekst met dank aan Geallemuun.nl

Klik hier voor de fotogalerij van GenemuidenActueel

Klik hier voor de fotogalerij op Geallemuun.nl

Klik hier voor de vroege foto’s en film! op Breman.net

Klik hier voor de foto’s en film van de avond op Breman.net

Zolder wordt te klein bij ‘Veurleezn op zolder 2017’!

148857800114Het werd stoelen bijzetten op de zolder van het Tapijtmuseum. Tafels moesten het veld ruimen voor extra rijen stoelen. Steeds meer mensen ontdekken de leuke avond die de Gaellemuniger Taelkrink elk jaar organiseert.

Na de opening door Jannie Bakker, opende Ko Mateboer  met het eerste verhaal. De Taelkrinkers hadden allemaal een verhaal gemaakt welke begint met de zelfde worden: “Zie strækt eur aand en brengt um boovm eur oogn umme de umgevege nog beter of te kunn speurn.”

Voor de pauze 5 totaal verhalen van de taelkrink. Na Ko, las Jannie Bakker en Riek van der Wulp een verhaal voor. Gera en Wim speelden een samenspraak met als titel “Roodkapje” Zij doen vaker dit soort optredens en met succes.

148857802816

Na de pauze was het tijd voor het open podium. Vijf voorlezers hadden zich gemeld, en Herbert Altena beet het spits af met een waargebeurd verhaal over de import van een beer. Henk Klasen had een verhaal gemaakt welke net als de Taelkrinkers begon met de eerder genoemde beginzin.

Daarna prachtige verhalen van Teunie van Riesen en Alida den Hartog. Lidia Stegeman was de laatste op het open podium met een prachtig verhaal over haar vroegere werk bij de bakker. Als afsluiting las Gera van Lente nog een laatste verhaal over “ofdingen”.

Voor foto’s en video’s klik hier.

Tekst en media met dank aan www.Gaellemuun.nl

 

Concept Gemeentelijke monumentenlijst van Genemuiden!

KaaiOp de gemeentelijke monumentenlijst komen mogelijk ruim veertig gebouwen of locaties in Genemuiden. Een historische werkgroep met leden van de Stichting Stadswacht en Vrienden van Oud Genemuiden heeft een lijst samengesteld en presenteert die volgende week aan de gemeenteraad. Ook historische verenigingen in Hasselt en Zwartsluis hebben een lijst samengesteld.

Monumenten in Genemuiden zijn zeer gevarieerd: van de oude burgemeesterswoning en ’t Olde Staduus tot aan arbeiderswoningen aan de Achterstraat en de Fabrieksstraat. Ook het Tapijtmuseum, het hervormd wijkgebouw, de hervormde kerk, het lichtwachtershuis aan de Ketting en de oude dokterswoning in de Langestraat prijken op de concept-lijst, naast veel andere woningen aan de Langestraat, de Oosterkaai en de Westerkaai. Het voormalige hotel Zwartewater, boerderijen aan de Kamperzeedijk en het pand van Foto Tuinman (voormalig gemeentehuis) staan op de lijst.

Het nieuwste gebouw dat mogelijk een monument wordt is de kerk van de Gereformeerde Gemeente.

Met dank aan www.GenemuidenActueel.nl

3 maart: Veurleezn op zolder!

Veurleezn op zolder

Op vrijdag 3 maart organiseert de Gællemuniger Taelkrink, in het kader van “Meert-dialæctmoand”, weer een voorleesavond onder het motto: “Veurleezn op zolder”.

De maand maart is de landelijke dialectmaand en daar haken de plaatselijke dialectschrijvers bij aan met een voorleesavond. De Taelkrinkers zullen deze avond voor het voetlicht komen met eigen (streektaal)werk: verhalen en gedichten in het Genemuider dialect.

En na de pauze is er dan weer het open podium! Ook niet-taelkrinkers kunnen dan hun verhalen en gedichten laten horen. Er gelden drie regels: de bijdrage moet in de streektaal zijn geschreven, de voorlezer moet het zelf geschreven hebben en om organisatorische redenen mag een bijdrage niet langer duren dan 10 minuten. Hoewel niet verplicht zou het wel prettig zijn als bezoekers, die tijdens het open podium wat voor willen lezen, dat vóór 1 maart al even telefonisch te laten weten aan bij Riek van der Wulp (tel. 0578-692561).

‘Veurleezn op zolder’  wordt gehouden in het Tapijtmuseum (Klaas Benninkstraat 2a) en de aanvang is om half acht. Vanaf 19.00 uur is de zaal open en is er koffie verkrijgbaar. De toegang is gratis; wel is er bij de uitgang een collecte ter bestrijding van de onkosten.

De Taelkrink hoopt weer op een goede belangstelling en veel verborgen talent!